REKLAMA
śr. 14 lipca 2021, 12:35

Pandemia odbiła się na recepturze. Apteki wykonały prawie 30% mniej leków…

Z danych opublikowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia wynika, że w 2020 roku kwota refundacji przeznaczona na leki recepturowe była o 12% mniejsza niż w poprzednim roku. Mniejsza była też liczba opakowań tego typu leków wykonanych przez apteki. Spadła o ponad 27%. To zdecydowany zwrot w dotychczasowej tendencji.

W jaki sposób resort argumentuje pozbawienie pracowników aptek dodatku covidowego? (fot. Shutterstock)
Obszar leków recepturowych jest przedmiotem szczegółowej kontroli Narodowego Funduszu Zdrowia (fot. Shutterstock)

Od ponad 10 lat koszty refundacji leków recepturowych co roku nieustannie rosły. Jeszcze w 2010 roku wyniosły one nieco ponad 80 mln zł, by w roku 2019 osiągnąć kwotę ponad 450 mln zł. Ubiegły rok okazał się jednak pod tym względem przełomowy. Po raz pierwszy od 10 lat, kwota refundacji receptury była bowiem niższa od roku poprzedniego. I to znacząco, bo o ponad 12%.

Jak wynika z danych opublikowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, na refundację leków wykonywanych w aptekach wydano w 2020 roku 398 145 028,88 zł. To nie tylko mniej niż w 2019 roku, ale też nieznacznie mniej od 2018 roku. Jednocześnie NFZ wyliczył, że apteki wykonały mniej opakowań tego typu preparatów. W 2020 roku ich liczba spadła o 27,8% w porównaniu z 2019. Nie trudno domyślić się, że to efekt pandemii.



Spadek liczby wykonywanych leków recepturowych był zauważalny już w połowie ubiegłego roku. Z danych opublikowanych przez NFZ w połowie 2020 r. wynikało, że na refundację leków recepturowych, wykonywanych w aptekach, wydano przez 6 miesięcy kwotę 191 978 624,67 zł. W analogicznym okresie ubiegłego roku, kwota ta wynosiła 230 749 676,97 zł (czytaj więcej: COVID-19 uderzył w recepturę. Apteki wykonały znacznie mniej leków…).

Ograniczenia w aptekach

Zmiany organizacji pracy, jakie nastąpiły w wielu aptekach w trakcie epidemii sprawiły, że wykonywanie leków recepturowych stało się problematyczne. W konsekwencji braków kadrowych, ograniczenia godzin pracy i dodatkowych wymogów sanitarnych, apteki częściej odmawiały przyjmowania recept na tego typu leki. Uwagę na to zwrócił już w połowie marca Lubuski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny. Zgłosiła się bowiem do niego matka, której apteki odmawiały wykonania proszków z sildenafilem dla małego dziecka. Dopiero po interwencji WIF udało się znaleźć aptekę, która podjęła się tego zadania.

– W przypadku braku możliwości należy pacjentem się zaopiekować i wskazać aptekę która lek wykona – ze względu na COVID-19. Należy ustalić szczegóły z kierownikiem apteki, która jest w stanie wykonać taki lek. Niedopuszczalne jest odsyłanie matek chorych dzieci – na serce – i odmawianie wykonania proszków dzielonych – wskazywał wówczas Adam Chojnacki, Lubuski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny.

Zapowiedział też, że w przypadkach złego potraktowania małego pacjenta i nie zapewnienia dostępu do leku recepturowego będzie kierował wszystkie takie sprawy do Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej (czytaj również: Koronawirus przeszkodą w wykonaniu leku recepturowego? Interwencja inspektora…).

– Przypominam, że farmaceuta jest zawodem zaufania publicznego, a lek robiony – proszki dzielone, są wykonywane dla najmłodszych dzieci. Jeśli Państwo nie mogą wykonać leku to mają Państwo znaleźć aptekę która wykona i ustalić z nią szczegóły. Nie jest akceptowalne pozostawienie pacjenta bez pomocy i nakazanie choremu krążenia między aptekami – co przy obecnej epidemii może być opłakane w skutkach – pisał Chojnacki.

NFZ przygląda się rynkowi

Rosnące od lat koszty refundacji leków recepturowych były też przedmiotem analizy Narodowego Funduszu Zdrowia. W rezultacie NFZ przygotował nawet raport na ten temat sugerując, że może istnieć zmowa cenowa między uczestnikami rynku. Sprawą miał zająć się UOKiK (czytaj więcej: NFZ uzyska dokładniejsze dane o lekach recepturowych).

Zdaniem ekspertów NFZ problemem jest brak maksymalnych cen składników do receptury, czy chociażby limitu ich refundacji. W przeciwieństwie do leków gotowych, brak jest bowiem systemowego mechanizmu, który umożliwiałby kontrolowanie górnej granicy ceny takiego leku. Zdaniem autorów raportu obecna konstrukcja refundacji niejako zachęca więc do stosowania droższych składników, gdyż od ich kosztu naliczana jest 25% marży (czytaj również: Raport NFZ o lekach recepturowych. Istnieje zmowa na rynku?).

Dodatkowo opisany mechanizm określenia wielkości marży, wiąże się z ryzykiem polegającym na możliwości wystąpienia korekt do faktur zakupu substancji recepturowych bez następującej korekty wartości refundacji. Fundusz zwraca koszt sporządzenia leku na podstawie wyższych cen zakupu przez co wypłaca większe refundacje niż faktycznie należna – wyjaśniał raport.

Obszar leków recepturowych jest przedmiotem szczegółowej kontroli Narodowego Funduszu Zdrowia. W latach 2016-2019 wykonano 505 kontroli lub czynności sprawdzających w aptekach, a wartość nałożonych sankcji wyniosła niemal 3,2 mln zł. W analogicznym okresie przeprowadzono również 12 kontroli lub czynności sprawdzających w obszarze ordynacji tych leków u świadczeniodawców, a wartość nałożonych sankcji wyniosła niemal 2 mln zł (czytaj więcej: W Rzeszowie aptekarze wyłudzali refundację na leki recepturowe).

©MGR.FARM

Flora bakteryjna – jak o nią prawidłowo dbać?

11 kwietnia 202408:44

Flora bakteryjna człowieka kształtuje się od pierwszego dnia jego narodzin, a przez wszystkie następne lata podlega ciągłym fluktuacjom. Wpływ na zmianę składu i jakości mikrobiomu ma bardzo wiele czynników, m.in. stosowana dieta, przebyte infekcje, zażywane leki, aktywność fizyczna, przewlekły stres, zmiany hormonalne i szereg innych. [1][2]

Flora bakteryjna- jak o nią prawidłowo dbać? (fot. shutterstock.com)

Odpowiednio ukształtowana flora bakteryjna jelit jest jednym z najważniejszym elementów, warunkujących utrzymanie dobrego stanu zdrowia człowieka przez całe życie. Badania naukowe dowodzą, iż zachowanie homeostazy organizmu w dużej mierze zależy od składu mikrobiomu, a zmiany w nim zachodzące mogą przełożyć się na trwałe efekty, wpływające na funkcjonowanie całego organizmu przez wiele lat. [3]

Z tego powodu tak ważne jest, aby nie zaniedbywać własnego mikrobiomu, a w razie wystąpienia sytuacji, które mogą niekorzystnie wpływać na jego funkcjonowanie (np. infekcje z towarzyszącą biegunką, przyjmowanie niektórych leków, zaburzenia hormonalne, przewlekły stres itp.), wspomagać organizm odpowiednimi preparatami probiotycznymi.[1][2]

Probiotyki a stosowanie leków z różnych grup terapeutycznych

Wbrew powszechnie panujacej opinii, według której probiotyki stosuje się jedynie podczas antybiotykoterapii, należy wziąć pod uwagę konieczność ich suplementacji podczas przyjmowania leków, mogących doprowadzić do dysbiozy jelitowej. Są to m.in. leki przeciwzapalne i przeciwbólowe z grupy NLPZ, często łączone z lekami hamującymi wydzielanie kwasu solnego z grupy IPP (szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku). Połączenie to wpływa niekorzystnie zarówno na śluzówkę przewodu pokarmowego (działanie uszkadzające wywołane przez NLPZ), jak i na skład i liczebność bakterii jelitowych (dysbioza wywołana przez IPP). Badania naukowe dowiodły, iż stosowanie probiotyków równolegle z NLPZ i IPP zmniejsza negatywne działanie tychże leków na śluzówkę przewodu pokarmowego oraz działa korzystnie na mikrobiom. [4][5]

Ponadto, innymi lekami, mogącymi powodować niekorzystne zmiany w mikrobiomie i wywoływać zaburzenia żołądkowo – jelitowe są: statyny, metformina (szczególnie w początkowym okresie leczenia) oraz leki przeczyszczające. [5] Udowodniono, iż równoczesne stosowanie probiotyków w czasie zażywania leków z powyższych grup wiąże się ze zminimalizowaniem skutków dysbiozy jelitowej oraz poprawą szczelności nabłonka jelit. [4]

Odporność organizmu a stosowanie probiotyków

Co więcej, warto pamiętać również o profilaktycznym stosowaniu probiotyków w okresie zwiększonej zapadalności na infekcje, m.in. jesienią i zimą. Według badań naukowych aż 70% limfocytów człowieka związanych jest z tkanką limfatyczną jelit, której stymulacja odbywa się za pomocą mikrobiomu. Podawanie probiotyków ma więc niebagatelny wpływ na utrzymanie wysokiej odporności organizmu. [1]

Probiotykoterapia w przewlekłym stresie

Kolejnym istotnym czynnikiem, który w znaczący sposób zaburza funkcjonowanie mikroflory jelitowej jest silny i przewlekły stres. [1] Według doniesień naukowych, istnieje wyraźny związek pomiędzy przyjmowaniem określonych szczepów probiotycznych, a reakcją organizmu na czynniki stresowe. Wykazano również, iż stosowanie probiotyków przez osoby zmiagające się ze stresem, poprawia szczelność nabłonka jelitowego i wpływa na obniżenie napięcia nerwowego.[6]

Mało urozmaicona dieta a probiotyki

Probiotyki zalecane są również podczas stosowania mało urozmaiconej diety. Badania wykazały, że nieprawidłowa (uboga w błonnik) dieta może prowadzić do namnażania w jelitach szkodliwych bakterii, co z kolei sktkuje wieloma problemami jelitowymi, takimi jak wzdęcia, zaparcia czy biegunki. Suplementacja bakterii probiotycznych wpływa wówczas na poprawę składu i jakości mikrobiomu, co przekłada się na zminimalizowanie ryzyka wystąpienia np. jelita drażliwego oraz objawów dyspeptycznych. [1][7]

Inne wskazania

Warto także pamiętać o zasadności stosowania probiotyków w czasie zmian hormonalnych, a także procesów starzenia się organizmu. Wykazano bowiem istnienie związku pomiędzy zmianami, zachodzącymi  w układzie endokrynnym, a składem mikroflory jelitowej.[2]

Ponadto, badania dowodzą, że przyjmowanie szczepów probiotycznych przez osoby, u których zachodzą procesy starzenia, korzystnie wpływa na różnorodność flory bakteryjnej jelit. [8]

Probiotyki wieloszczepowe – korzyści ze stosowania

Aby zapewnić sobie kompleksową probiotykoterapię warto wybierać takie preparaty, które zawierają wiele różnych szczepów bakteryjnych. Badania wykazały, iż kombinacja szczepów probiotycznych może wykazywać się większą skutecznością, niż stosowania tylko jednego szczepu, dzięki zachodzącemu synergizmowi działania. [9] Dla przykładu, preparat zawierający dziewięć różnych szczepów bakterii z rodzajów: Lactobacillus, Bifidobacterium, Streptococcus i Lactoccocus działa wielokierunkowo na mikrobiom, szybko wypełniając w nim ewentualne ubytki. [10] Co więcej, podczas wyboru probiotyku, dobrze jest zwrócić uwagę na obecność w nim substancji prebiotycznej (np. fruktoligosacharydów), która zapewnia szykie namnażanie szczepów probiotycznych w jelitach. [9]

Podsumowując, najczęstszym wskazaniem do stosowania probiotyków jest antybiotykoterapia. Jednak warto zdawać sobie sprawę z korzyści, wynikających z przyjmowania preparatów probiotycznych w sytuacjach, które mogą negatywnie wpłynąć na stan flory jelitowej, np. stosowanie leków typu NLPZ, IPP czy metforminy, mało urozmaicona dieta, zmiany hormonalne czy przewlekły stres. Warto również zwrócić uwagę na dobroczynne skutki stosowania probiotyków, zawierających wiele różnych szczepów bakteryjnych, mogących kompleksowo wpływać na mikrobiom organizmu.[2][4][5][6][9]

Źródła:

  1. M. Gałęcka i wsp., Znaczenie mikrobioty jelitowej w kształtowaniu zdrowia człowieka — implikacje w praktyce lekarza rodzinnego, Insytut Mikroekologii w Poznaniu. Forum Medycyny Rodzinnej 2018;12(2):50-59.
  2. H. Neuman i wsp., Microbial endocrinology: the interplay between the microbiota and the endocrine system, FEMS Microbiology Reviews 39(4), 2015. https://www.researchgate.net/publication/272624683_Microbial_endocrinology_the_interplay_between_the_microbiota_and_the_endocrine_system
  3. R.Witkowska-Wirstlein, M. U. Jurczyk , Czynniki determinujące kolonizację przewodu pokarmowego noworodka, Katedra Zdrowia Matki i Dziecka, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. http://www.przeglad.amp.edu.pl/uploads/2016/3/285_3_48_2016.pdf
  4. Węgielska, J. Suliburska, Wpływ leków na mikroflorę jelitową, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.
  5. https://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/zaburzenia-flory-jelitowej-wywolane-lekami/
  6. Herman, Probiotics supplementation in prophylaxis and treatment of depressive and anxiety disorders – a review of current research, Psychiatr Pol 2019;53(2):459-473. https://www.psychiatriapolska.pl/Probiotics-supplementation-in-prophylaxis-and-treatment-of-depressive-and-anxiety,92392,0,2.html
  7. D. Winiarz i wsp., Probiotyki a zdrowie – dziś i jutro, Biul. Wydz. Farm. WUM, 2017, 10, 86-94.
  8. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2468501120300146
  9. Zaremba, Dobrodziejstwa probiotyków i prebiotyków oraz ich naturalne źródła. Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  10.  https://www.multilac.pl/multilac-kapsulki/?

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

5 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

W mojej aptece wręcz odwrotnie bym powiedziała. Jakoś tak więcej w ciągu ostatniego roku.
Jak mamy e-wizyty zamiast wizyty w gabinecie to i tak dobrze, że tylko tyle spadło...
Ale za to więcej wizyt w aptekach przed umówieniem e-wizyty.
To chyba dobrze. To znak że opieka farmaceutyczna ma duże szanse się mocno rozwinąć. Może wtedy wiele z tych e-wizyt uda się zupełnie wyeliminować
Dobrze, ale czy przy tym pracownicy aptek są bardziej doceniani?