– Przygotowany w Ministerstwie Zdrowia projekt ustawy o zawodzie farmaceuty nie wprowadza wyraźnej klauzuli sumienia. Zawiera jednak przepisy podkreślające samodzielność farmaceuty i wskazujące, że ma on obowiązek działać według zasad etyki zawodowej, które z kolei nakazują postępowanie zgodnie z sumieniem. W konsekwencji aptekarze chcący odmówić wydania produktu ze względu na sprzeciw sumienia nadal będą musieli powoływać się przede wszystkim na Konstytucję, zapewniającą każdemu wolność sumienia, której integralnym elementem jest prawo do sprzeciwu sumienia – informuje Instytut Na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris.
W przesłanym do Ministerstwa Zdrowia stanowisku Instytut postuluje, by projekt uzupełnić o klauzulę sumienia, która, jak orzekł Trybunał Konstytucyjny, stoi straży wolności sumienia (czytaj również: Katoliccy farmaceuci piszą do Ministra Zdrowia ws. klauzuli sumienia).
– Pogląd kwestionujący sensowność klauzuli sumienia farmaceuty czy kontestujący możliwość wystąpienia konfliktu sumienia w pracy zawodowej aptekarza jest na gruncie konstytucyjnym całkowicie nieakceptowalny. W sposób oczywisty sytuacja konfliktu sumienia może wystąpić np. w związku z dystrybucją antykoncepcji hormonalnej, której działanie może przynieść skutek w postaci śmierci dziecka w pierwszych dniach jego życia (tj. przed implantacją w ścianie macicy matki) i choć nie musi on nastąpić (gdyż jest zależny od wielu czynników), to jego wystąpienie jest co najmniej potencjalne – wskazuje dr Marcin Olszówka, w stanowisku wysłanym do Ministerstwa Zdrowia.
W jego opinii uregulowanie klauzuli sumienia jest potrzebne szczególnie wtedy, gdy do sytuacji konfliktu sumienia dochodzi stosunkowo często, jak np. w przypadku wykonywania zawodów lekarza czy farmaceuty. Biorąc pod uwagę fakt, że celem projektu ustawy o zawodzie farmaceuty jest nie tylko usystematyzowanie i uaktualnienie zasady wykonywania tej profesji medycznej, lecz również wprowadzenie opieki farmakologicznej (świadczenia zdrowotnego polegającego na sprawowaniu przez farmaceutę szczegółowego nadzoru nad przebiegiem indywidualnej farmakoterapii), potencjalnie może wzrosnąć liczba sytuacji, gdy farmaceuta będzie powoływał się na sprzeciw sumienia (czytaj więcej: Młodzi aptekarze odchodzą z zawodu przez brak klauzuli sumienia).
Propozycja zmian w projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty
Mając to na uwadze, Instytut Ordo Iuris zaproponował, by do art. 34 projektu, który reguluje przypadki odmowy wykonania usługi farmaceutycznej przez farmaceutę, dopisać, że może on odmówić także wtedy, gdy jej wykonanie jest niezgodne z jego sumieniem, chyba że odmowa mogłaby spowodować nagłe zagrożenie życia lub nagłe zagrożenie zdrowia pacjenta (czytaj więcej: Apelują o dopisanie klauzuli sumienia do ustawy o zawodzie farmaceuty).
– To rozwiązanie niewątpliwie wzmocni gwarancje respektowania wolności sumienia aptekarzy, która w Polsce nadal nie jest w pełni przestrzegana – wyjaśnia dr Olszówka.
Aktualnie obowiązujące przepisy nie zawierają wyraźnej klauzuli sumienia dotyczącej zawodu farmaceuty, co oznacza, że ustawodawca nie wprowadził żadnych ograniczeń w korzystaniu przez farmaceutów z prawa do sprzeciwu sumienia. Zdaniem Ordo Iuris farmaceuta może w każdej sytuacji powołać się na gwarantowany konstytucyjnie sprzeciw sumienia, nawet w sytuacji nagłego zagrożenia życia lub zdrowia pacjenta.
Według Instytutu w świetle art. 21 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich w zw. z art. 3 Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej każdy farmaceuta zobowiązany jest do działania zgodnie ze swym swoim sumieniem, co również potwierdza tezę, że aktualnie prawo do sprzeciwu sumienia farmaceuty nie napotyka żadnych ograniczeń (czytaj więcej: Ministerstwo Zdrowia unika tematu klauzuli sumienia dla farmaceutów?).
Pełna treść stanowiska Ordo Iuris
Źródło: ŁW/ordoiuris.pl
