17 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA), na posiedzeniu jawnym, rozpatrywał skargę Warszawskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej (OIA) oraz Związku Aptekarzy Pracodawców Polskich Aptek (ZAPPA) na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF). Decyzja dotyczyła przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, działającej w modelu franczyzowym (sygn. akt V SA/Wa 920/23). Zarówno ZAPPA jak i OIA dążyły do uchylenia decyzji GIF, przenoszącej zezwolenie. To w konsekwencji miałoby doprowadzić do zamknięcia dobrze prosperującej już apteki. Wyrok w tej sprawie został ogłoszony 30 listopada 2023 roku. WSA odrzucił obie skargi, nie mając żadnych zastrzeżeń co do decyzji GIF.
– Jest to jeden z wyroków, które dotyczą kwestionowanego przez część środowiska aptekarzy modelu franczyzowego (problematycznego ze względu na kreatywną i uznaniową interpretację nieprecyzyjnego pojęcia „przejęcia kontroli” w odniesieniu do franczyzy aptecznej). Model ten, na podstawie komunikatu GIF ws. Franczyzy, ale i wcześniejszych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, został dostosowany do oczekiwań organów administracji oraz oczekiwań środowiska aptekarzy wyrażanych w licznych skargach – komentuje Związek Aptek Franczyzowych.
- Czytaj również: Związek Aptek Franczyzowych o niekorzystnych wyrokach WSA
Oczywiście jest to wyrok nieprawomocny i sprawa swój finał znajdzie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Podobnie jak w przypadku innych, tak samo nieprawomocnych wyroków WSA ws. aptek franczyzowych.
Jednostronny przekaz w sprawie franczyzy aptecznej?
– Przy dość jednostronnie i negatywnie budowanym w ostatnim czasie przekazie odnośnie franczyzy aptecznej (np. OIA i ZAPPA najprawdopodobniej „zapomniały” się pochwalić przegraną przed WSA), warto zwrócić uwagę na obszerne uzasadnienie Sądu. Odrzucając skargi ZAPPA i OIA, przyznał on rację przenoszącemu zezwolenie GIF i właścicielom apteki. WSA, oceniając określony w odpowiednich umowach zakres współpracy na linii franczyzodawca – franczyzobiorca potwierdził prawidłowość umów franczyzowych – twierdzi ZAF.
Wskazuje jednocześnie na treść uzasadnienia wyroku, która brzmi:
„Sąd stwierdza, że umowa ta wpisuje się w pełni we wzorzec typowej umowy franczyzy. Wbrew zarzutom skarżących nie zawiera żadnych postanowień umownych, które mogłyby świadczyć o stosunku zależności między stronami.”
„Podsumowując tak ukształtowane stosunki prawne związane z przedmiotową franczyzą, zarówno przez pryzmat konkretnych zapisów umów, jak ich całokształtu, jednocześnie uwzględniając pozostały materiał dowodowy, sąd podzielił stanowisko GIF, że nie można stwierdzić istnienia „kontroli” czy kreowania „zależności.”
Próba podważenia rynkowych umów franczyzowych
Zdaniem Związku Aptek Franczyzowych zarówno w skardze ZAPPA, jak i OIA, mocno wskazywano postanowienia umowne. Miały one samodzielnie lub w połączeniu miały kreować stosunek kontroli franczyzodawcy nad franczyzobiorcą.
– Największe kontrowersje wzbudzała chyba Umowa ramowa pożyczki, która okazała się być dobrowolna i wybrana przez franczyzobiorcę np. ze względu na jej atrakcyjne warunki. Wątpliwości budziła też Umowa zastawu rejestrowego, która jest charakterystyczna dla rynku franczyzowego – twierdzi ZAF.
- Czytaj również: Kontrowersje wokół “apteki dla aptekarza” i franczyz aptecznych
Związek wskazuje jednocześnie na fragmenty uzasadnienia WSA oceniające te umowy:
„Analizując więc umowę ramową pożyczki z (…) (w formie ujednoliconej aneksem z (…)), to już z samej preambuły wynika, że po pierwsze ma ona związek z zawartą pomiędzy stronami umową franczyzy (pkt III), a po drugie ma ona charakter fakultatywny, zgodnie z wolą pożyczkobiorcy, który nie mógł lub nie chciał uzyskać wsparcia finansowego z innych źródeł (…)”
„Oceniając natomiast umowę zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw z (…), w formie ujednoliconej aneksem z (…), sąd wskazuje, że jest ona typowym zabezpieczeniem stosowanym w celu zapewnienia spłaty udzielonej pożyczki”
ZAPPA w obronie słowackiego internetu i kabli energetycznych?
ZAF zwraca też uwagę na fragment uzasadnienia wyroku, w którym Sąd odnosi się do skargi ZAPPA w zakresie wyroków TSUE. Zdaniem Związku Aptek Franczyzowych dość często orzecznictwo TSUE jest wykorzystywane do usprawiedliwienia działań tej organizacji przeciwko wybranym przedsiębiorcom aptecznym.
– Okazuje się jednak, co bezbłędnie zauważył WSA, że przywoływane wyroki TSUE dotyczą dostępu do internetu oraz rynku kabli energetycznych. Nie mając nic wspólnego z rynkiem aptecznym – wskazuje ZAF.
- Czytaj więcej: NSA uznał, że spółka ominęła przepisy by przejąć aptekę…
Organizacja cytuje też kolejny fragment uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie:
„Odnośnie zarzutu niewystarczających ustaleń w zakresie sytuacji finansowej spółki, zwłaszcza w kontekście przytoczonych przez ZAPPA orzeczeń TSUE, to sąd wskazuje, że zapadły one w innych stanach faktycznych. Wyrok TSUE z 25 marca 2021 r. C-152/19 P dotyczył bowiem nadużycia pozycji dominującej na słowackim rynku usług szerokopasmowego dostępu do Internetu a wyrok TSUE z 27 stycznia 2021 r. C595/18 P – europejskiego rynku kabli energetycznych.”
NSA zdecyduje
ZAF wskazuje, że pierwszym wyroku dotyczącym przeniesienia przez GIF zezwolenia na prowadzenie apteki, WSA odrzucił zarzuty ZAPPA i OIA. To organizacje które dążyły do uchylenia pozytywnej decyzji GIF i w konsekwencji dążyły też do zamknięcia apteki.
– Wyrok jest nieprawomocny. Więc, podobnie jak w przypadku innych, również i tych negatywnych wyroków WSA w tożsamych sprawach, należy poczekać na decydujące rozstrzygnięcie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – wskazuje Związek Aptek Franczyzowych.
- Czytaj również: Kolejne wyroki sądu niekorzystne dla trzech aptek z Radomia
Jednocześnie organizacja zapewnia, że optymizmem napawa ją jednak treść uzasadnienia wyroku w tej konkretnej sprawie. WSA całkowicie i jednoznacznie zbił w nim zarzuty przeciwników franczyzy aptecznej.
Źródło: ŁW/ZAF
