REKLAMA
Magazyn mgr.farm
wt. 10 sierpnia 2021, 12:10

Apteki mogą poprawić wyszczepialność przeciw grypie

Badania jednoznacznie pokazują, że umożliwienie szczepień przeciw grypie w aptekach, zwiększa poziom wyszczepialności społeczeństwa. W krajach, gdzie to zrobiono wynosi on od 61-80%. W Polsce to tylko 18%. Czy Ministerstwo Zdrowia wykorzysta ten potencjał?

Choć umieralność z powodu grypy jest co najmniej 10 razy mniejsza niż z powodu COVID-19, to nie znaczy nie ma miejsca (fot. Shutterstock)
Szczepienia w aptekach przeciw grypie rozwiązałyby wieloletni spór między środowskiem lekarskim i aptekarskim (fot. Shutterstock)

Od 8 marca szkolenia uprawniające do wykonywania szczepień przeciw COVID-19 ukończyło już 7559 farmaceutów. Jednocześnie 6373 z nich zdobyło również uprawnienia do kwalifikowania pacjentów do szczepień. W rezultacie od początku lipca do Narodowego Programu Szczepień dołączyło już prawie 600 aptek z całej Polski. Pacjenci mogą do nich wejść niemal „z ulicy” i zaszczepić się przeciw COVID-19.

Nowe uprawnienia zostały nadane farmaceutom w związku z obecną sytuacją epidemiczną i zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisów, obowiązują dopóki w Polsce trwa pandemia COVID-19. Nieco szerszy zakres ma jednak zapis w Prawie farmaceutycznym, który umożliwia wykonywanie szczepień w aptekach. Ten teoretycznie umożliwia bowiem przeprowadzanie w aptekach wszystkich szczepień ochronnych. Dlatego też farmaceuci mają nadzieję, że jeszcze w tym roku będą mogli szczepić przeciwko grypie (czytaj więcej: Szczepienia przeciw grypie w aptekach? Kolejny głos poparcia…).

REKLAMA

– Bardzo cieszymy się z ostatnich zmian regulacji prawnych, które umożliwiły farmaceutom wykonywanie szczepień przeciwko COVID-19 w aptekach. Mamy nadzieję, że to pierwszy krok na drodze do większego zaangażowania farmaceutów w realizację szczepień ochronnych osób dorosłych. Liczymy na to, że zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Zdrowia, niedługo w aptekach będą prowadzone również szczepienia przeciw grypie” – komentuje dr hab. n. med. Ernest Kuchar, Prezes Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.

REKLAMA

Gwarancja zwiększenia wyszczepialności?

Kilka miesięcy temu w ramach Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy powołano Koalicję na rzecz szczepień w aptekach. Inicjatywa ta dostarcza niezbitych dowodów z całego świata, na skuteczność szczepień w aptekach. Wskazuje m.in., że w krajach, gdzie farmaceuci wykonują szczepienia przeciw grypie w aptekach poziom, wyszczepialności społeczeństwa plasuje się na poziomie 61-80% (czytaj również: Powstała koalicja na rzecz szczepień w aptekach).

– Najchętniej poddają się szczepieniom pacjenci z Wielkiej Brytanii, gdzie odsetek osób zaszczepionych powyżej 65 r.ż. wynosi ponad 80%; następnie z Portugalii – 76%, Irlandii – 68%, Belgii – 62% oraz Holandii – 61%. Tak wysokie wskaźniki ukazują, że szeroko udostępnione szczepienia znacznie wpływają na poziom wyszczepalności wśród społeczeństwa. W państwach, w których nie ma możliwości zaczepienia się przeciw grypie w aptece, poziom jest o wiele niższy, np. w Polsce wynosi zaledwie 18% – wskazuje OPZG.

Eksperci przekonują, że aby pokonać pandemię COVID-19 i wrócić do normalności, potrzebne jest osiągnięcie odporności zbiorowiskowej. Aby to się udało, większość osób musi zostać zaszczepiona. Każda osoba, która podda się szczepieniu blokuje transmisję zakażenia się wirusem. Wykonując szczepienie chronimy także osoby, które z różnych powodów nie mogą przyjąć szczepionki (np. dzieci).

Ponad 4,5 bezpłatnych szczepień…

O znaczeniu profilaktyki i szczepień przeciwko grypie, mówi też Ministerstwo Zdrowia. Kilka dni temu do konsultacji publicznych trafił projekt rozporządzenia w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022. Przewiduje on bezpłatne szczepienia dla seniorów, pracowników podmiotów leczniczych, farmaceutów, techników farmaceutycznych, nauczycieli, służb mundurowych i jeszcze kilku grup społecznych najbardziej narażonych na zakażenie (czytaj również: Farmaceuci i technicy farmaceutyczni bezpłatnie zaszczepią się przeciw grypie).

REKLAMA

W sumie oznacza to ponad 4,5 miliona szczepień, które resort zdrowia chce zrealizować do marca 2022 roku. To niezwykle ambitny plan biorąc pod uwagę, że eksperci przewidują jesienią czwartą falę zachorowań na COVID-19. To oznacza, że przychodnie POZ – do tej pory głównie angażowane w szczepienia przeciw grypie – mogą dysponować ograniczonymi zasobami do przeprowadzania szczepień. Pomoc ze strony aptek, może okazać się w tej sytuacji kluczowa (czytaj również: Szczepienie przeciw grypie w aptece? Trwają rozmowy w resorcie zdrowia…).

Sami farmaceuci podkreślają też, że szczepienia przeciwko grypie są znacznie prostsze od tych przeciwko COVID-19. Szczepionki przeciw grypie są bowiem dostępne w gotowych ampułkostrzykawkach. W przeciwieństwie do szczepionek przeciw COVID-19 nie ma potrzeby ich odmierzania i nabierania do strzykawek. To minimalizuje ryzyko błędów podania czy konieczności utylizacji niezużytych szczepionek (czytaj również: Skoro apteki będą szczepić przeciw COVID-19, to dlaczego nie przeciw grypie?).

Rozwiązanie problemu zimnego łańcucha

Farmaceuci zwracają uwagę na jeszcze jeden aspekt wynikający z umożliwienia szczepień przeciw grypie w aptekach. Otóż przez ostatnie lata dochodziło wielokrotnie do sporów między środowiskiem lekarskim i aptekarskim o szczepionki. Lekarze odmawiali  bowiem szczepienia pacjentów tymi zakupionymi przez w aptekach. Medycy argumentowali to przerwaniem zimnego łańcucha i ryzykiem szczepienia pacjenta preparatem, co do którego jakości nie mieli pewności (czytaj również: Lekarze odmawiają podawania szczepionek przyniesionych przez pacjentów z apteki!).

W 2018 roku przedstawiciele Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia zapowiadali wręcz, że do czasu wprowadzenia konkretnych zasad placówki podstawowej opieki zdrowotnej nie będą szczepić pacjentów „żadną przyniesioną w ręku przez pacjenta szczepionką”. Ich zdaniem tego typu praktyka naraża bezpieczeństwo pacjentów. Tymczasem farmaceuci wskazywali na wyniki badań i deklaracje producentów, że szczepionka przeciw grypie nawet 72 godziny po wyjęciu z lodówki, może być bez problemu podana pacjentowi (czytaj również: Szczepionka przeciw grypie bezpieczna do 72 godzin od przerwania “zimnego łańcucha”).

Część obserwatorów obserwujących od lat ten spór uważa, że jego istotą nie jest bezpieczeństwo pacjentów, a pieniądze. Środowisko lekarskie od dawna przekonuje, że szczepionki przeciw grypie powinny by sprzedawane w gabinetach lekarskich i przychodniach – tym samym zapewniając im dodatkowy przychód. Tymczasem farmaceuci wskazują, że zgodnie z obowiązującym prawem, miejscem obrotu produktami leczniczymi są apteki i punkty apteczne (czytaj również: Burza wokół szczepionek z aptek i pisma Porozumienia Zielonogórskiego).

Wprowadzenie szczepień przeciw grypie w aptekach bez wątpienia rozwiązałoby ten wieloletni spór, skutkujący też problemami dla samych pacjentów. A trwające aktualnie szczepienia przeciw COVID-19 pokazują, że tego typu zabiegi przeprowadzane w aptekach są bezpieczne i skuteczne.

©MGR.FARM

REKLAMA
REKLAMA
Artykuł sponsorowany
Redakcja mgr.farm

Dobezylan wapnia i jego praktyczne zastosowania

2 lutego 202315:37

KILKA SŁÓW TEORII Dobezylan wapnia, czyli sól wapniowa kwasu dobezylowego, to związek o dobrze poznanej budowie i funkcjach [2,3]. Po raz pierwszy pojawił się w Farmakopei Europejskiej w 1997 roku, zaś od roku 2001 funkcjonuje w obiegu na rynku farmaceutycznym [4]. Dobezylan wapnia usprawnia krążenie żylne i działa ochronnie na naczynia krwionośne. Dobezylan wapnia to […]

KILKA SŁÓW TEORII

Dobezylan wapnia, czyli sól wapniowa kwasu dobezylowego, to związek o dobrze poznanej budowie i funkcjach [2,3]. Po raz pierwszy pojawił się w Farmakopei Europejskiej w 1997 roku, zaś od roku 2001 funkcjonuje w obiegu na rynku farmaceutycznym [4]. Dobezylan wapnia usprawnia krążenie żylne i działa ochronnie na naczynia krwionośne. Dobezylan wapnia to substancja o wielokierunkowym działaniu, choć nie wszystkie
mechanizmy jego funkcjonowania zostały do końca poznane [2,3,4]. To, co nie podlega wątpliwości to fakt, że związek ten jako swój punkt uchwytu upatrzył sobie śródbłonek i błonę podstawną naczyń włosowatych [2,3]. To właśnie te miejsca stają się celem działania cząsteczek dobezylan wapnia i to dzięki temu obserwuje się konkretne efekty jego oddziaływania na organizm. Mówiąc dość ogólnie dobezylan wapnia to związek angioprotekcyjny i flebotoniczny. Oznacza to nic innego jak to, że wykazuje on działanie ochronne na naczynia krwionośne [2,4,5]. Konsekwencją jego interakcji ze śródbłonkiem naczyń jest m.in.:

  • Zmniejszenie przepuszczalności naczyń włosowatych wywołaną chociażby histaminą,
    bradykininą czy też serotoniną
  • Poprawa drenażu limfatycznego w obrębie mikrokrążenia
  • Zmniejszenie agregacji płytek krwi, wywołanej obecnością trombiny lub kolagenu
  • Zmniejszenie agregacji erytrocytów i zwiększenie ich elastyczności, co w konsekwencji przyczynia się do spadku lepkości krwi i lepszego jej przepływu przez naczynia
  • Zmniejszenie łamliwości naczyń włosowatych
  • Zmniejszenie poziomu stresu oksydacyjnego w obrębie ścian naczyń [2,3,4].
Powyższe właściwości dobezylanu wapnia pozwalają mu posiadać szerokie spektrum zastosowań. Gdzie zatem można wykorzystać wymienione powyżej właściwości tego związku?


PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIA DOBEZYLANU WAPNIA

Związki o właściwościach ochronnych na naczynia włosowate znajdują zastosowanie najczęściej w farmakoterapii schorzeń naczyń żylnych. W przypadku dobezylanu wapnia głównym jego zastosowaniem obecnie wydaje się być wskazanie do stosowania w przypadku przewlekłej niewydolności żylnej (PNŻ) [4,5,6]. Przewlekła niewydolność żylna to nic innego, jak niezdolność żył do jednokierunkowego transportu krwi w kierunku serca [3]. Schorzenie potrafi skutecznie wyeliminować chorego z normalnego funkcjonowania, z niezdolnością do pracy włącznie [3]. Wynika to przede wszystkim z uciążliwych objawów, do których zaliczyć można przede wszystkim:
  • Uczucie ciężkości kończyn
  • Mrowienie w obrębie kończyn
  • Skurcze, zwłaszcza w porze nocnej
  • Obrzęki i dolegliwości bólowe
  • Żylaki kończyn dolnych [3]

Dobezylan wapnia z powodzeniem stosowany jest w farmakoterapii schorzeń żylnych, związanych w niewydolnością krążenia żylnego. Metaanalizy badań z udziałem dobezylanu pokazują nawet, że im bardziej zaawansowane są zmiany chorobowe, tym lepsza jest skuteczność lecznicza związku [3]. Ta sama analiza pokazała też, że dobezylan wapnia zmniejsza efektywnie ilość nocnych skurczy, a co najważniejsze z punktu widzenia normalności – jego stosowanie poprawia komfort pacjentów [3]. Biorąc pod uwagę fakt, że dobezylan wapnia hamuje nadmierną przepuszczalność naczyń i usprawnia przepływ krwi w ich obrębie należałoby się spodziewać, że skutkiem tego będzie redukcja występujących w przebiegu PNŻ obrzęków kończyn. Potwierdzają to badania nad dobezylanem. W badaniu K.H. Labs (Phlebology 2004) uzyskano statystycznie lepsze wyniki spadku dla kryterium objętości dolnej części nogi w grupie dobezylan aniżeli w grupie kontrolnej. Dobezylan przyczynił się do 24% spadku objętości, czyli obrzęku nóg [6]. Dobezylan wapnia znajduje też zastosowanie w farmakoterapii hemoroidów [8]. Występowanie hemoroidów wiąże się z poszerzeniem naczyń żylnych, zakrzepicą i wzrostem gęstości mikrokrążenia w obrębie poduszek odbytu. Terapia dobezylanem wapnia okazuje się mieć dobre wyniki – zwłaszcza w połączeniu ze zmianą diety (stosowanie błonnika pokarmowego). Po jego zastosowaniu zmniejsza się ilość krwawień i redukcji ulega stan zapalny [8].

REKLAMA
Ważne – stosowanie dobezylanu nie wiąże się z większą liczbą krótkoterminowych działań niepożądanych aniżeli ma to miejsce w przypadku placebo [3]. Równocześnie jest on dobrze tolerowany przez pacjenta.

DOBEZYLAN WAPNIA W APTEKACH

Jeszcze nie tak dawno dobezylan wapnia dostępny był na receptę jako preparat Calcium Dobesilate. Obecnie dobezylan wapnia można już bez problemu zakupić bez konieczności umawiania się na wizytę lekarską [3]. Lekiem bez recepty jest Dobenox Forte, który ma postać doustnych tabletek. Jedna tabletka zawiera 500 mg dobezylanu wapnia. Dobenox Forte znajduje zatem zastosowanie tam, gdzie punkty uchwytu ma jego substancja czynna. Wskazaniami do stosowania tego leku OTC są:
  • Objawy przewlekłej niewydolności krążenia żylnego kończyn dolnych (bóle i nocne kurcze nóg, uczucie ciężkości nóg, parestezje, obrzęk, zmiany skórne na tle zastoju
    krwi)
  • Żylaki kończyn dolnych
  • Objawowe leczenie żylaków odbytu [9].

Zalecaną dawką w terapii PNŻ są 1-2 tabletki na dobę, czyli 500-1000 mg dziennie. Stosowanie farmakoterapii w przewlekłej niewydolności żylnej oraz hemoroidach to pierwsza, po zmianie diety i stylu życia rekomendowana droga efektywnej terapii [7,8].

REKLAMA


Bibliografia:

1. Farmakoterapie chronickeho zilniho onemocneni, Lukas Hnatek, Interni Med. 2014; 16(3): 93-97
2.Dobezylan wapnia – nowe zastosowania, Karolina Lesner, Adam Reich, Forum Dermatologicum 2016, tom 2, nr 4, 134-138

3. Calcium dobesilate for chronic venous insufficiency: a systematic review, Agustin Ciapponi, et.al., Angiology, Volume 55, Number 2, 2004
4. Calcium dobesilate and micro-vascular diseases, Jie Liu, Shulin Li, Dong Sun, Life Sciences 221 (2019) 348-353
5. Phlebotonics for vebous insufficiency (Review), Martinez-Zapata MJ, et.al., Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, Issue 4., Art.No.: CD003229
6. Effectiveness and safety of calcium dobesilate in treating chronic venous insufficiency: randomized, double-blind, placebo-controlled trial, K.H. Labs, et.al., Phlebology 2004; 19: 123-130
7. A randomized, double-blind multicentre clinical trial comparing the efficacy of calcium dobesilate with placebo in the treatment of chronic venous disease, M.J. Martinez-Zapata, et.al., Eur J Vasc Endovasc Surg, 35, 358-365 (2008)
8. Hemorrhoids: from basic pathophysiology to clinical management, Varut Lohsiriwat, World J Gastroneterol 202 May 7; 18(17): 2009-2017
9. Charakterystyka Produktu Leczniczego Dobenox Forte.

DOBENOX Forte, 500 mg, tabletki powlekane. Skład: 1 tabletka zawiera 500 mg wapnia dobezylanu jednowodnego (Calcii dobesilas monohydricus). Substancja pomocnicza o znanym działaniu: laktoza jednowodna. Postać farmaceutyczna: tabletka powlekana. Wskazania do stosowania: Objawy przewlekłej niewydolności krążenia żylnego kończyn dolnych (bóle i nocne kurcze nóg, uczucie ciężkości nóg, parestezje, obrzęk, zmiany skórne na tle zastoju krwi), żylaki kończyn dolnych.
Objawowe leczenie żylaków odbytu. Dawkowanie i sposób dawkowania: Zalecana dawka dobowa dla osób dorosłych to 500 mg do 1000 mg dobezylanu wapnia jednowodnego: niewydolność żylna zwykle od 500 mg do 1000 mg na dobę; tj. 12 tabletki na dobę; żylaki odbytu zwykle od 500 mg do 1000 mg na dobę; tj. 12 tabletki na dobę. Podanie doustne. Tabletki należy przyjmować po posiłkach w celu uniknięcia lub zminimalizowania objawów niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego. Przeciwwskazania: nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Specjalne ostrzeżenie i środki ostrożności dotyczące stosowania: Ostrożnie stosować u pacjentów z chorobą wrzodową żołądka i (lub) dwunastnicy, z nawracającym zapaleniem błony śluzowej żołądka oraz z niewydolnością nerek. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek, jeśli konieczna jest dializoterapia, dawkę produktu leczniczego należy zmniejszyć. Na podstawie doniesień o działaniach niepożądanych stwierdzono, że przyjmowanie wapnia dobezylanu jednowodnego może bardzo rzadko wywołać agranulocytozę, związaną prawdopodobnie z reakcją nadwrażliwości. Agranulocytoza może objawiać się wysoką gorączką, zakażeniami w obrębie jamy ustnej, bólem gardła, zmianami zapalnymi w obrębie odbytu i narządów płciowych oraz innymi objawami, które wskazują na zakażenie. Pacjent musi być poinformowany, że w razie wystąpienia jakichkolwiek objawów zakażenia, powinien zgłosić je lekarzowi. W razie wystąpienia takiej sytuacji, konieczne jest sprawdzenie morfologii krwi wraz z rozmazem oraz zaprzestanie stosowania produktu leczniczego. Produkt zawiera laktozę jednowodną. Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozygalaktozy. Jedna tabletka DOBENOX Forte zawiera 50 mg laktozy. Działania niepożądane: Częstość występowania działań niepożądanych określono zgodnie z konwencją MedDRA: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) i bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Zaburzenia żołądka i jelit: Rzadko: nudności, biegunka. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Rzadko: odczyny skórne. Zaburzenia mięśniowoszkieletowe i tkanki łącznej: Rzadko: bóle stawów. Zaburzenia krwi i układu chłonnego: Bardzo rzadko: agranulocytoza. Opisywane działania niepożądane na ogół przemijały samoistnie po zaprzestaniu leczenia. W razie wystąpienia objawów zakażenia produkt należy odstawić. Podmiot odpowiedzialny: PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCOLEK S.A. 51131 Wrocław, ul. Żmigrodzka 242E. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: pozwolenie nr 22090. Kategoria dostępności: produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza OTC. Przed zastosowaniem należy zapoznać się z zatwierdzoną charakterystyką preparatu. Dalsze informacje dostępne na życzenie.

1) Wśród preparatów z calcium dobesilate dostępnych bez recepty wg. IMS Dataview, 10B1C SYSTEMATIC ANTIV. CAPS/TABS MAT 04/2022. 2) Przy stosowaniu Dobenox Forte i dawkowaniu 500 mg dobezylanu wapnia dziennie. 3) CHPL Dobenox Forte.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

3 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szczepienia w aptekach już funkcjonują. Nie dysponujemy wstępnymi danymi jak to się przełożyło na wyszczepialność społeczeństwa?
Chyba jeszcze w trakcje rozwoju, początek bo też się nie spotkałam z takimi danymi.
Mówicie o szczepieniach w aptekach, już pomijając że 350 aptek szczepi w Polsce to kogo maja szczepić? Znajomy ma aptekę w miejscowości gminnej 6 tys ludzi , zaszczepiło się 1000 osób przestał zapisywać bo nie ma kogo!!! Szczepionki na grypę kiedyś szczepiło się u niego 300/6000!!! osób teraz 30 !!!!