REKLAMA
wt. 10 sierpnia 2021, 12:10

Apteki mogą poprawić wyszczepialność przeciw grypie

Badania jednoznacznie pokazują, że umożliwienie szczepień przeciw grypie w aptekach, zwiększa poziom wyszczepialności społeczeństwa. W krajach, gdzie to zrobiono wynosi on od 61-80%. W Polsce to tylko 18%. Czy Ministerstwo Zdrowia wykorzysta ten potencjał?

Choć umieralność z powodu grypy jest co najmniej 10 razy mniejsza niż z powodu COVID-19, to nie znaczy nie ma miejsca (fot. Shutterstock)
Szczepienia w aptekach przeciw grypie rozwiązałyby wieloletni spór między środowskiem lekarskim i aptekarskim (fot. Shutterstock)

Od 8 marca szkolenia uprawniające do wykonywania szczepień przeciw COVID-19 ukończyło już 7559 farmaceutów. Jednocześnie 6373 z nich zdobyło również uprawnienia do kwalifikowania pacjentów do szczepień. W rezultacie od początku lipca do Narodowego Programu Szczepień dołączyło już prawie 600 aptek z całej Polski. Pacjenci mogą do nich wejść niemal „z ulicy” i zaszczepić się przeciw COVID-19.

Nowe uprawnienia zostały nadane farmaceutom w związku z obecną sytuacją epidemiczną i zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisów, obowiązują dopóki w Polsce trwa pandemia COVID-19. Nieco szerszy zakres ma jednak zapis w Prawie farmaceutycznym, który umożliwia wykonywanie szczepień w aptekach. Ten teoretycznie umożliwia bowiem przeprowadzanie w aptekach wszystkich szczepień ochronnych. Dlatego też farmaceuci mają nadzieję, że jeszcze w tym roku będą mogli szczepić przeciwko grypie (czytaj więcej: Szczepienia przeciw grypie w aptekach? Kolejny głos poparcia…).

– Bardzo cieszymy się z ostatnich zmian regulacji prawnych, które umożliwiły farmaceutom wykonywanie szczepień przeciwko COVID-19 w aptekach. Mamy nadzieję, że to pierwszy krok na drodze do większego zaangażowania farmaceutów w realizację szczepień ochronnych osób dorosłych. Liczymy na to, że zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Zdrowia, niedługo w aptekach będą prowadzone również szczepienia przeciw grypie” – komentuje dr hab. n. med. Ernest Kuchar, Prezes Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.

Gwarancja zwiększenia wyszczepialności?

Kilka miesięcy temu w ramach Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy powołano Koalicję na rzecz szczepień w aptekach. Inicjatywa ta dostarcza niezbitych dowodów z całego świata, na skuteczność szczepień w aptekach. Wskazuje m.in., że w krajach, gdzie farmaceuci wykonują szczepienia przeciw grypie w aptekach poziom, wyszczepialności społeczeństwa plasuje się na poziomie 61-80% (czytaj również: Powstała koalicja na rzecz szczepień w aptekach).

– Najchętniej poddają się szczepieniom pacjenci z Wielkiej Brytanii, gdzie odsetek osób zaszczepionych powyżej 65 r.ż. wynosi ponad 80%; następnie z Portugalii – 76%, Irlandii – 68%, Belgii – 62% oraz Holandii – 61%. Tak wysokie wskaźniki ukazują, że szeroko udostępnione szczepienia znacznie wpływają na poziom wyszczepalności wśród społeczeństwa. W państwach, w których nie ma możliwości zaczepienia się przeciw grypie w aptece, poziom jest o wiele niższy, np. w Polsce wynosi zaledwie 18% – wskazuje OPZG.

Eksperci przekonują, że aby pokonać pandemię COVID-19 i wrócić do normalności, potrzebne jest osiągnięcie odporności zbiorowiskowej. Aby to się udało, większość osób musi zostać zaszczepiona. Każda osoba, która podda się szczepieniu blokuje transmisję zakażenia się wirusem. Wykonując szczepienie chronimy także osoby, które z różnych powodów nie mogą przyjąć szczepionki (np. dzieci).

Ponad 4,5 bezpłatnych szczepień…

O znaczeniu profilaktyki i szczepień przeciwko grypie, mówi też Ministerstwo Zdrowia. Kilka dni temu do konsultacji publicznych trafił projekt rozporządzenia w sprawie metody zapobiegania grypie sezonowej w sezonie 2021/2022. Przewiduje on bezpłatne szczepienia dla seniorów, pracowników podmiotów leczniczych, farmaceutów, techników farmaceutycznych, nauczycieli, służb mundurowych i jeszcze kilku grup społecznych najbardziej narażonych na zakażenie (czytaj również: Farmaceuci i technicy farmaceutyczni bezpłatnie zaszczepią się przeciw grypie).

W sumie oznacza to ponad 4,5 miliona szczepień, które resort zdrowia chce zrealizować do marca 2022 roku. To niezwykle ambitny plan biorąc pod uwagę, że eksperci przewidują jesienią czwartą falę zachorowań na COVID-19. To oznacza, że przychodnie POZ – do tej pory głównie angażowane w szczepienia przeciw grypie – mogą dysponować ograniczonymi zasobami do przeprowadzania szczepień. Pomoc ze strony aptek, może okazać się w tej sytuacji kluczowa (czytaj również: Szczepienie przeciw grypie w aptece? Trwają rozmowy w resorcie zdrowia…).

Sami farmaceuci podkreślają też, że szczepienia przeciwko grypie są znacznie prostsze od tych przeciwko COVID-19. Szczepionki przeciw grypie są bowiem dostępne w gotowych ampułkostrzykawkach. W przeciwieństwie do szczepionek przeciw COVID-19 nie ma potrzeby ich odmierzania i nabierania do strzykawek. To minimalizuje ryzyko błędów podania czy konieczności utylizacji niezużytych szczepionek (czytaj również: Skoro apteki będą szczepić przeciw COVID-19, to dlaczego nie przeciw grypie?).

Rozwiązanie problemu zimnego łańcucha

Farmaceuci zwracają uwagę na jeszcze jeden aspekt wynikający z umożliwienia szczepień przeciw grypie w aptekach. Otóż przez ostatnie lata dochodziło wielokrotnie do sporów między środowiskiem lekarskim i aptekarskim o szczepionki. Lekarze odmawiali  bowiem szczepienia pacjentów tymi zakupionymi przez w aptekach. Medycy argumentowali to przerwaniem zimnego łańcucha i ryzykiem szczepienia pacjenta preparatem, co do którego jakości nie mieli pewności (czytaj również: Lekarze odmawiają podawania szczepionek przyniesionych przez pacjentów z apteki!).

W 2018 roku przedstawiciele Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia zapowiadali wręcz, że do czasu wprowadzenia konkretnych zasad placówki podstawowej opieki zdrowotnej nie będą szczepić pacjentów „żadną przyniesioną w ręku przez pacjenta szczepionką”. Ich zdaniem tego typu praktyka naraża bezpieczeństwo pacjentów. Tymczasem farmaceuci wskazywali na wyniki badań i deklaracje producentów, że szczepionka przeciw grypie nawet 72 godziny po wyjęciu z lodówki, może być bez problemu podana pacjentowi (czytaj również: Szczepionka przeciw grypie bezpieczna do 72 godzin od przerwania “zimnego łańcucha”).

Część obserwatorów obserwujących od lat ten spór uważa, że jego istotą nie jest bezpieczeństwo pacjentów, a pieniądze. Środowisko lekarskie od dawna przekonuje, że szczepionki przeciw grypie powinny by sprzedawane w gabinetach lekarskich i przychodniach – tym samym zapewniając im dodatkowy przychód. Tymczasem farmaceuci wskazują, że zgodnie z obowiązującym prawem, miejscem obrotu produktami leczniczymi są apteki i punkty apteczne (czytaj również: Burza wokół szczepionek z aptek i pisma Porozumienia Zielonogórskiego).

Wprowadzenie szczepień przeciw grypie w aptekach bez wątpienia rozwiązałoby ten wieloletni spór, skutkujący też problemami dla samych pacjentów. A trwające aktualnie szczepienia przeciw COVID-19 pokazują, że tego typu zabiegi przeprowadzane w aptekach są bezpieczne i skuteczne.

©MGR.FARM

Wynalazca plastrów nikotynowych: Całe życie zastanawiałem się, dlaczego ludzie palą!

4 czerwca 202414:01

Historia pełna jest inspirujących opowieści o ludziach, którzy poświęcili swoje życie i karierę na rzecz tego, co kochali najbardziej – pomocy innym. Jedną z takich osób był Murray Elias Jarvik, amerykański psychofarmakolog i naukowiec, współtwórca plastrów nikotynowych. Z okazji Światowego Dnia bez Papierosa przypominamy jego niezwykłą sylwetkę.

[Artykuł sponsorowany]

Murray Jarvik urodził się 1 czerwca 1923 r. w Nowym Jorku. Ukończył m.in. Uniwersytet Kalifornijski w San Francisco. Przez całe życie cierpiał na problemy z sercem. Jego kłopoty zdrowotne rozpoczęły się od ciężkiego przypadku gorączki reumatycznej, gdy miał 12 lat. Później w wieku 28 lat zachorował na polio, a w 1992 r. zdiagnozowano u niego raka płuc. Nowotwór udało się wyleczyć.1,2

W całej tej historii warto wspomnieć, że naukowiec nigdy nie palił papierosów. W trakcie licznych pobytów w szpitalach obserwował jednak pacjentów, którzy zmagali się z nałogiem i objawami odstawienia papierosów. To wtedy w jego głowie zrodził się pomysł na inny, bezpieczniejszy sposób dostarczania nikotyny do organizmu, który zniweluje chęć sięgania po papierosa u osób, które powinny natychmiast wyjść z nałogu.1,2 Motywacji do działania dostarczała mu również żona, nałogowa palaczka.1

Nikotyna w terapii leczenia uzależnienia

Murray Jarvik rozpoczął badania nad wchłanianiem nikotyny przez skórę i jej wpływem na organizm ludzki od obserwowania rolników zajmujących się zbieraniem tytoniu. Nie mógł jednak uzyskać zgody na prowadzenie badań na pacjentach. W końcu wraz ze swoim kolegą z Uniwersytetu Kalifornijskiego, Jedem Rosem, zaczęli prowizoryczne plastry testować na sobie. Po latach, w jednym z wywiadów Javik wspominał: „Nałożyliśmy tytoń na skórę i czekaliśmy, co się stanie. Nasze tętno wzrosło, zaczęła skakać adrenalina, to wszystko przytrafia się palaczom”. 4

Badania Jarvika i Rose doprowadziły do wynalezienia plastra nikotynowego na początku lat 90. Sześć lat później Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła ich sprzedaż jako leku bez recepty. Murray Jarvik dożył później starości. Zmarł 8 maja 2008 roku w wieku 84 lat.2

Plaster nikotynowy dzisiaj

Plaster nikotynowy dziś jest szeroko stosowany jako podstawowy element Nikotynowej Terapii Zastępczej. Dostarcza on nikotynę bezpośrednio przez skórę do organizmu, aby złagodzić potrzebę zapalenia papierosa i stopniowo rzucić palenie. Działa do 16 godzin i – w przeciwieństwie do papierosów czy e-papierosów – nie zawiera tysięcy substancji kancerogennych.5

Co warto zapamiętać na temat Nikotynowej Terapii Zastępczej?

• Nikotynowa Terapia Zastępcza to najlepiej przebadana farmakologiczna forma wsparcia rzucania palenia: ponad 150 badań klinicznych 6, w trakcie których przebadano około 65 tysięcy pacjentów 7, badania dostępne w Cochrane Library.

• NTZ to jedyna, dostępna bez recepty, terapia rekomendowana przez WHO (Essential Medicines List). Na liście znajdują się zarówno plastry, gumy, tabletki, jak i spray.3

• NTZ zwiększa szansę na rzucanie palenia o 50% do 60%.8

• Jednoczesne stosowanie plastra nikotynowego i innego rodzaju NTZ (szybko działającego, np. guma do żucia, tabletka do ssania, spray) zwiększa o 15% do 36% prawdopodobieństwo, że dana osoba rzuci palenie, niż gdyby użyła tylko jednego rodzaju produktu NTZ.7

• NTZ może być używana w grupach pacjentów ze szczególnymi potrzebami (kobiety w ciąży i karmiące piersią pod nadzorem lekarza10, pacjenci z chorobami serca i po przebytym zawale11, pacjenci z chorobami układu oddechowego, w tym POChP12, pacjenci z innymi uzależnieniami np. od alkoholu13.

Dowiedz się więcej na temat produktów Nikotynowej Terapii Zastępczej.

Literatura

  1. Weber, Bruce (2008-05-13). „Murray Jarvik, 84, Whose Research Helped Lead to Nicotine Patch, Dies”New York Times. Retrieved 2008-05-26.
  2. Wikipedia. Dostep 21.05.2024 r. https://en.wikipedia.org/wiki/Murray_Jarvik
  3. WHO model list of essential medicines – 22nd list, 2021, 30 September 2021, WHO/MHP/HPS/EML/2021.02, dostęp https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MHP-HPS-EML-2021.02, 21.05.2024 r.
  4. Obituary: Murray E. Jarvik, 84, UCLA pharmacologist, nicotine patch inventor, dostęp: https://www.uclahealth.org/news/release/obituary-murray-e-jarvik-84-ucla-pharmacologist-nicotine-patch-inventor
  5. Edyta Budzyńska, Stefanie Sielemann, Jarosław Puton, Alexander L.R.M. Surminski, Analysis of e-liquids for electronic cigarettes using GC-IMS/MS with headspace sampling, Talanta, Volume 209, 2020, 120594, ISSN 0039-9140, https://doi.org/10.1016/j.talanta.2019.120594.
  6. SteadL.F., PereraR., BullenC. et al. Nicotinereplacementtherapyfor smoking cessation// CochraneDatabase Syst. Rev. 2012. Issue11.
  7. Hartmann‐BoyceJ, ChepkinSC, YeW, BullenC, Lancaster T. Nicotinereplacementtherapyversus controlfor smoking cessation. CochraneDatabase of SystematicReviews2018, Issue5.
  8. W porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo lub bez leczenia za Hartmann‐Boyce J, Chepkin SC, Ye W, Bullen C, Lancaster T. Nicotine replacement therapy versus control for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, Issue 5. Art. No.: CD000146. DOI: 10.1002/14651858.CD000146.pub5.
  9. Lindson N, et al. Different doses, durations and modes of delivery of nicotine replacement therapy for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2019 Apr 18;4(4):CD013308.
  10. Bała,Cedzyńska i in. Wytyczne leczenia uzależnienia od nikotyny. Rekomendacje, 2022. https://nil.org.pl/uploaded_files/art_1653901298_wytyczne-zun.pdf
  11. McRobbie H, Hajek P. Nicotine replacement therapy in patients with cardiovascular disease: guidelines for health professionals. Addiction. 2001 Nov;96(11):1547-51.
  12. Ellerbeck EF, Nollen N, Hutcheson TD, Phadnis M, Fitzgerald SA, Vacek J, Sharpe MR, Salzman GA, Richter KP. Effect of Long-term Nicotine Replacement Therapy vs Standard Smoking Cessation for Smokers With Chronic Lung Disease: A Randomized Clinical Trial. JAMA Netw Open. 2018 Sep 7;1(5):e181843. 
  13. Pharmacological Options for Smoking Cessation in Heavy-Drinking Smokers – PubMed (nih.gov).

    Jak oceniasz artykuł?

    Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

    Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

    3 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

    Szczepienia w aptekach już funkcjonują. Nie dysponujemy wstępnymi danymi jak to się przełożyło na wyszczepialność społeczeństwa?
    Chyba jeszcze w trakcje rozwoju, początek bo też się nie spotkałam z takimi danymi.
    Mówicie o szczepieniach w aptekach, już pomijając że 350 aptek szczepi w Polsce to kogo maja szczepić? Znajomy ma aptekę w miejscowości gminnej 6 tys ludzi , zaszczepiło się 1000 osób przestał zapisywać bo nie ma kogo!!! Szczepionki na grypę kiedyś szczepiło się u niego 300/6000!!! osób teraz 30 !!!!