REKLAMA
pon. 28 czerwca 2021, 08:01

WAŻNE: Zmiany w zasadach realizacji recept w aptekach od 1 lipca…

Dokładnie 1 lipca zaczyna obowiązywać najnowsze rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie recept. W praktyce oznacza to wejście w życie zmian w niektórych zasadach realizacji recept. Dotkną one również lekarzy oraz weterynarzy.

Recepty wystawione i niezrealizowane przed dniem 1 lipca realizuje się na zasadach dotychczasowych (fot. Shutterstock)
Recepty wystawione i niezrealizowane przed dniem 1 lipca realizuje się na zasadach dotychczasowych (fot. Shutterstock)

Rozporządzenie w sprawie recept, które zacznie w pełni obowiązywać 1 lipca, ostatecznego kształtu nabrało dopiero kilka dni temu. 22 czerwca została bowiem w Dzienniku Ustaw opublikowana jego nowelizacja (czytaj również: Rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie recept). Pierwotna wersja dokumentu weszła w życie teoretycznie 1 stycznia 2021 r, jednak w przepisach przejściowych umożliwiono stosowanie dotychczasowych zasad realizacji recept właśnie do końca czerwca. Jakie zatem nowości czekają farmaceutów, lekarzy i pacjentów od początku lipca?

Jeden wzór recept papierowych

Aktualnie obowiązują jeszcze aż trzy różne wzory recept papierowych. To efekt kolejnych nowelizacji rozporządzenia w sprawie recept i przedłużania przez Ministerstwo Zdrowia możliwości stosowania wzorów recept z jego wcześniejszych wersji. Obecnie zatem obowiązują wzory recept papierowych z:

Od pierwszego lipca obowiązujący będzie wyłącznie wzór papierowej recepty z najnowszego rozporządzenia. Od wcześniejszych  będzie on się różnił brakiem rubryki „Oddział NFZ”. Jednocześnie ważność zachowują recepty na starych drukach wystawione przed 1 lipca i nadal niezrealizowane. Do takich recept (również w formie elektronicznej) stosuje się dotychczasowe przepisy (czytaj również: Do kiedy są ważne stare wzory recept papierowych?, Obowiązujące wzory recept papierowych w 2021 r.).

Co jeśli lekarz wpisze oddział NFZ?

Istnieje ryzyko, że lekarze z przyzwyczajenia będę wpisywać na nowych drukach recept, numer oddziału NFZ, w miejscu gdzie znajdował się on dotychczas. Taki zapis nie unieważnia recepty. Pracownik apteki może go zignorować i zrealizować receptę zniżkowo. (czytaj więcej: Identyfikator NFZ na recepcie. Fundusz odpowiada na pytania… )

Od 1 lipca obowiązywał będzie już tylko jeden wzór recept papierowych (fot. MGR.FARM)

Dawkowanie leku na recepcie

Od 1 lipca zaczynają obowiązywać nowe zasady dotyczące zapisu dawkowania leku na recepcie. Zgodnie z treścią rozporządzenia, przez dawkowanie rozumie się „informację o liczbie jednostek dawkowania i częstotliwości ich stosowania”. Innymi słowy za nieprawidłowe należy uznać takie zapisy jak „rano”, „1x” czy „doraźnie”. Warto zwrócić uwagę, że wyjątek od tej reguły stanowią leki (w tym leki recepturowe) do stosowania zewnętrznego na skórę oraz wyroby medyczne do diagnostyki in vitro. W ich przypadku realizacja recepty jest możliwa wyłącznie przy podaniu częstotliwości stosowania (bez konieczności podawania ilości).

Jednocześnie osoba wystawiająca receptę nie musi podawać na niej rodzaju jednostki dawkowania np. tabletka, wziew, mililitr itp. Rodzaj jednostki dawkowania wynika bowiem z Charakterystyki Produktu Leczniczego (czytaj również: Dawkowanie leku na recepcie – czy musi być podany czas terapii?). 

Problemy z dawkowaniem leku

Od 1 lipca nieco zmieniają się zasady realizacji recepty, na której sposobu dawkowania (a w przypadku wyrobów medycznych i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego – sposobu stosowania) nie wpisano, wpisano w sposób nieczytelny, błędny lub niezgodny z art. 96a ustawy – Prawo farmaceutyczne. W takich sytuacjach osoba wydająca wydaje maksymalnie taką ilość produktu leczniczego, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobu medycznego, która:

a) w przypadku gdy ten produkt leczniczy, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrób medyczny podlega refundacji – nie jest większa od ilości zawartej w dwóch najmniejszych opakowaniach tego produktu, środka lub wyrobu, określonych w wykazie dla tego produktu, środka lub wyrobu, a w przypadku leku recepturowego maksymalnie podwójną ilość leku, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ust. 10 ustawy o refundacji,

b) w przypadku gdy ten produkt leczniczy, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrób medyczny nie podlega refundacji – jest nie większa niż ilość zawarta w dwóch najmniejszych opakowaniach dostępnych w obrocie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Zasad tych nie stosuje się w przypadku:

  • gdy sposób dawkowania musi być wpisany zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii,
  • produktu leczniczego, w tym leku recepturowego do stosowania zewnętrznego na skórę, w przypadku którego realizacja recepty jest możliwa, jeżeli osoba wystawiająca określiła na tej recepcie częstotliwość stosowania,
  • wyrobu medycznego do diagnostyki in vitro, dla którego realizacja recepty jest możliwa, jeżeli osoba wystawiająca określiła na tej recepcie częstotliwość stosowania;

Recepty weterynaryjne na środki odurzające

Od 1 lipca lekarze weterynarii będą mogli wystawiać recepty papierowe na lek zawierający środek odurzający, substancję psychotropową, o których mowa w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii (np. luminal, diazepam, klonazepam), wyłącznie na receptach zawierających numery nadane przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Numery te WIF otrzyma od dyrektora NFZ. Te same zasady będą dotyczyć też lekarzy emerytowanych, którym numery recept również wydaje WIF.

Czytaj również: Leki psychotropowe i narkotyczne – podsumowanie

Do tej pory w przypadku lekarzy weterynarii nie było takiego wymogu w kontekście leków zawierających środki odurzające i psychotropowe. Numery posiadały wyłącznie recepty weterynaryjne na leki o kategorii dostępności „Rpw”, o której mowa w art. 23a ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne. Jednak coraz częstsze przypadki prób realizowania w aptekach fałszywych recept weterynaryjnych, na tego typu leki sprawiły, że resort zdrowia zdecydował o wprowadzeniu dodatkowego ich zabezpieczenia. W uzasadnieniu projektu rozporządzenia wprost wskazano, że rozwiązanie to ma przede wszystkim na celu przeciwdziałanie nadużyciom (czytaj również: Uwaga na fałszywe recepty weterynaryjne na leki psychotropowe).



Duże wątpliwości budzi kwestia tego czy recepty weterynaryjne muszą posiadać kodów kreskowych. Zasady ich wystawiania reguluje bowiem rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 maja 2003 r. w sprawie wystawiania przez lekarzy weterynarii recept na produkty lecznicze lub leki recepturowe przeznaczone dla ludzi, które będą stosowane u zwierząt. W tym dokumencie taki wymóg nie został zawarty.

Niemniej § 4 ust. 8 rozporządzenia w sprawie recept jasno określa, że na recepcie w postaci papierowej, na której przepisano produkt leczniczy, o którym mowa w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, “dane dotyczące podmiotu, w którym wystawiono receptę, dane dotyczące osoby wystawiającej receptę oraz dane dotyczące unikalnego numeru identyfikującego receptę są przedstawiane dodatkowo techniką służącą do ich automatycznego odczytu w postaci kodu kreskowego”. Przepis ten nie przewiduje wyjątku od reguły dla lekarzy weterynarii. W tej sprawie zapytanie do Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia skierowała Naczelna Izba Aptekarska. Bardzo więc możliwe, że to komunikat resortu zdrowia ostatecznie rozstrzygnie tę kwestię (czytaj również: Od 1 lipca możliwy chaos z receptami weterynaryjnymi w aptekach).

Uprawnienie dodatkowe i odpłatność 100%/X

Ten zapis wzbudził wiele wątpliwości po 1 stycznia 2021 r., bowiem w pierwotnej wersji rozporządzenia został skonstruowany w sposób utrudniający jego jednoznaczną interpretację. W rezultacie stał się też przedmiotem wspomnianej nowelizacji z czerwca. Ostatecznie od 1 lipca lek przepisany pacjentowi z uprawnieniem dodatkowym, ale z odpłatnością 100% lub X, wydawany jest bez zniżki. Od tej reguły są jednak trzy wyjątki:

  1. recepty dla pacjentów z uprawnieniem IB
  2. recepty dla pacjentów z uprawnieniem WE
  3. recepty dla pacjentów z uprawnieniem ZK na leki z wykazu leków przysługujących bezpłatnie w związku z oddawaniem krwi (czytaj więcej: Od 26 maja zmiany w lekach dla pacjentów z uprawnieniem ZK)

Przepis przejściowy…

Recepty wystawione i niezrealizowane przed dniem 1 lipca realizuje się na zasadach dotychczasowych.

©MGR.FARM

Profilaktyka i właściwa terapia odleżyny – na co warto zwrócić uwagę?

17 maja 202408:58

Odleżyny lub też ciężko gojące się rany to wymagający problem, który wbrew pozorom dotyka sporej grupy pacjentów. Pojawienie się odleżyn może komplikować proces terapeutyczny innej choroby, bądź też być powodem dodatkowych trudności wymagających wdrożenia właściwego postępowania. W tym kontekście zasadnym wydaje się posiadanie wiedzy nt. tego, jak radzić sobie z tego typu problemami. Warto też wiedzieć, jak przeciwdziałać powstawaniu odleżyn, gdyż obecne na rynku preparaty dają również i taką możliwość.

Odleżyny to tak naprawdę uraz/uszkodzenie obszaru skóry obejmującego zwykle skórę i tkanki podskórne [1]. W wielu przypadkach uszkodzenie obejmuje także podskórną tkankę tłuszczową [2]. Tego typu rany powstają na skutek ucisku, tarcia, wilgoci lub też połączenia wszystkich tych niekorzystnych czynników [1]. Nowe rekomendacje proponują, aby odleżyny definiować zatem jako „urazy uciskowe” [2].

Co do zasady odleżyny powstają głównie w miejscach narażonych na ucisk w czasie unieruchomienia danej osoby [2]. Oznacza to, że najbardziej narażone na pojawienie się odleżyn są tkanki znajdujące się w okolicach kości krzyżowej, kości ogonowej, a także kończyn dolnych, zwłaszcza bioder i pięt [2]. Wszystko dlatego, że długotrwały ucisk prowadzi wprost  do niedokrwienia tych okolic. W wyniku tego komórki w tych miejscach są niedotlenione i nieodżywione. Konsekwencją tego jest rozwój stanu zapalnego, nadprodukcja wolnych rodników i upośledzenie normalnych procesów regeneracji skóry [2]. Im dłużej utrzymuje się taki stan, tym większe ryzyko powstania odleżyn.

Kto jest najbardziej narażony na wystąpienie odleżyny?

Częstość występowania odleżyn jest różna, niemniej jednak istnieje zależność, że im dłuższy czas opieki nad pacjentem unieruchomionym, tym większe jest ryzyko tego typu zmian skórnych [2,3]. Generalnie statystyki pokazują, że częstość występowania waha się od kilku do nawet 30% u pacjentów objętych opieką długoterminową [3]. Pojawienie się odleżyn znacząco komplikuje dotychczasowy proces terapeutyczny i zwykle znacząco go wydłuża. Co gorsza – odleżyny zwiększają wskaźniki śmiertelności wśród pacjentów [3,4].

W praktyce istnieje kilka czynników, które wyraźnie zwiększają ryzyko wystąpienia odleżyn. Zalicza się do nich przede wszystkim unieruchomienie i ograniczenie mobilności danej osoby [2,3,4]. Nie bez znaczenia jest także wiek (osoby starsze są bardziej narażone z racji zmian w strukturze skóry oraz niedoborów dietetycznych) [2,3,4]. Odleżynom sprzyjają także niektóre schorzenia, jak cukrzyca, zakrzepica czy też reumatoidalne zapalenie stawów [2,4]. Wiele badań pokazuje jednak, że ogromne znaczenie w kontekście przeciwdziałania i terapii odleżyn odgrywa kwestia niedożywienia i braku konkretnych składników odżywczych w diecie [2,3,4,5].

Niedobory żywieniowe jako przyczyna odleżyny

Jak pokazuje zarówno teoria, jak i praktyka odżywianie i gojenie się ran są ze sobą ściśle powiązane [1]. Badania prowadzone na osobach z problematyką odleżyn uwidoczniły, że utrata masy ciała i niedobory żywieniowe znacząco zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się odleżyn [3]. Przykładem jest chociażby doświadczenie japońskie, gdzie prawie 59% osób po 65 roku życia z odleżynami było niedożywionych [3].

Z czego to wynika? Okazuje się, że stan odżywienia jest istotny dla procesów gojenia się ran. Brak składników odżywczych wydłuża chociażby fazę zapalną procesu gojenia, upośledza proliferację fibroblastów i zmniejsza poziom syntezy kolagenu [1]. Co więcej – niedożywienie ogranicza zdolności antyoksydacyjne organizmu, zwiększa podatność na infekcje (również w obrębie odleżyny) i wydłuża tym samym czas gojenia [1,2,3]. Wsparciem w takich sytuacjach jest uzupełnienie diety o niezbędne dla tych procesów składniki. Liczne wytyczne rekomendują w tym celu podaż białek. Niestety spora część pacjentów nie może ich przyjmować, z racji upośledzenia pracy nerek [1,6]. Co wtedy?

Aminokwasy wsparciem w terapii i profilaktyce odleżyn 

Wytyczne ESPEN (to europejska organizacja, która opracowuje zalecenia dietetyczne dla pacjentów z różnymi schorzeniami) rekomendują pacjentom z odleżynami przyjmowanie aminokwasów [3]. Pojawia się jednak pytanie, jakie konkretnie aminokwasy znajdują zastosowanie w tego typu problemach? Z pomocą przychodzą badania na pacjentach z odleżynami, według których w osoczu takich osób stwierdzono obniżone stężenia chociażby histydyny i tryptofanu [7].

Z kolei inne badania pokazały spore korzyści, jakie niesie ze sobą przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny [5]. Karnozyna to dipeptyd, składający się z dwóch aminokwasów: beta-alaniny i histydyny. Co do zasady posiada wiele biologicznych funkcji: działa antyoksydacyjnie oraz wspiera procesy gojenia się ran [5]. Mechanizm jej działania opiera się najprawdopodobniej na stymulacji fibroblastów do produkcji kolagenu oraz na zmniejszaniu stresu oksydacyjnego (który bez wątpienia ma miejsce w uszkodzonych tkankach) [5]. Badania udowodniły, że przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny przyśpiesza gojenie się ran [5,8].

Pellicar-F w prewencji i terapii odleżyn oraz ran przewlekłych

W kontekście zarówno przeciwdziałania, jak i właściwej terapii odleżyn dobrym rozwiązaniem może być produkt Pellicar-F, będący żywnością specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Pellicar-F to preparat zawierający:

  • L-karnozynę, która rozpada się we krwi do beta-alaniny i histydyny
  • treoninę

L-karnozyna, jak już wspomniano wspiera procesy gojenia się ran. Dodatek treoniny i tryptofanu ma za zadanie uzupełnić to działanie. Warto też wiedzieć, że przyjmowanie tryptofanu zmniejsza odczucie niepokoju i poprawia nastrój [9]. To również istotne w kontekście takich pacjentów, gdyż stres dotykający takie osoby dodatkowo utrudnia proces gojenia [10]. Pellicar-F rekomenduje się przyjmować 2 lub 3 razy na dobę. Wskazany jest zarówno dla osób dotkniętych już problemem ran i odleżyn, jak również jako ich prewencja. Wszystko dlatego, że jak już wspomniano niedobory żywieniowe znacząco zwiększają ryzyko powstania tego typu zmian skórnych.

Wyłącznym dystrybutorem produktu w Polsce jest NGK Pharma Sp. z o.o.

Literatura:

  1. Joyce K. Stechmiller, Understanding the role of nutrition and wound healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 25, Number 1, 2010, 61-68
  2. Joshua S. Mervis, Tania J. Phillips, Pressure ulcers: pathophysiology, epidemiology, risk factors, and presentation, J Am Acad Dermatol, October 2019
  3. Seied Haidi Saghaleini, et.al., Pressure ulcer and nutrition, Indian J Crit Care Med 2018;22: 283-9
  4. Man-Long Chung, et.al., Risk factors for pressure injuries in adult patients: a narrative synthesis, Int. J. Environ. Public Health 2022,19,761
  5. Kensaku Sakae, et.al., Effects of L-carnosine and its zinc complex (polaprezinc) on pressure ulcer healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 28, Number 5, October 2013, 609-616
  6. Emily Haesler, et.al., National Pressure ulcer advisory panel, European pressure ulcer advisory panel and Pan Pacific injury alliance. Prevention and treatment od pressure ulcers: Clinical practice Guideline, Australia 2014
  7. Dawson B, Fevaloro E.J., High rate of deficiency in the amino acids tryptophan and histidine in people with wounds: implication for nutrient targeting in wound management – a pilot study, Adv Skin Wound Care 2009;22:79-82
  8. Ansurudeen I, et.al., Carnosine promotion of wound healing. (w:) Imidazole dipeptides chemistry analysis, function and effects, ed. R. Preedy, The Royal Society of Chemistry, 2015, 325-340
  9. Kikuchi A.M., et.al., A systematic review of the effect od L-tryptophan supplementation on mood and emotional functioning, J Diet Suppl. 2021;18: 316-333
  10. Vileikyte L., Stress and wound healing, Clin Dermatol 2007;25: 49-55

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

4 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Czyli w przypadku pasków do glukometru DS 8 x lub DS 8 x pomiar można wydać na zniżkę więcej niż dwa opakowania np 5op. a bez dawkowania ŻADNEGO opakowania z refundacja
Na to wygląda, zawsze w przepisach musi być jakaś wisienka ;)
czy brak sformułowania dziennie powoduje że jest to dawkowanie niejasne i można wydać tylko dwa opakowania
"LEKI ODURZAJĄCE I PSYCHOTROPOWE -warunkowa realizacja nie obowiązuje" a co z tym zapisem: § 7. 1. Recepta wystawiona na preparaty zawierające środki odurzające grupy I-N oraz substancje psychotropowe grupy II-P może dotyczyć takiej ilości środka lub substancji, która nie przekracza zapotrzebowania pacjenta na maksymalnie 90 dni stosowania. 2. Na preparaty zawierające środki odurzające grupy I-N oraz substancje psychotropowe grupy II-P można wystawić do 3 recept na następujące po sobie okresy stosowania nieprzekraczające łącznie 90 dni stosowania. 3. Na recepcie, o której mowa w ust. 1, podaje się sposób dawkowania przepisanych środków odurzających lub sub-stancji psychotropowych. 4. Jeżeli ze wskazanego przez osobę wystawiającą receptę sposobu dawkowania nie można obliczyć sumarycznej ilości przepisanych środków odurzających lub substancji psychotropowych, osoba wydająca przyjmuje, że są to dwa najmniejsze opakowania określone w wykazie określonym w obwieszczeniu, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 357, 945, 1493, 1875 i 2401 oraz z 2021 r. poz. 159), a w przypadku leków niepodlegających refundacji – dwa najmniejsze opakowania dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.