REKLAMA
pon. 13 lipca 2020, 08:02

17 miesięcy po nagłośnieniu skandalu apteka w Jarocinie traci zezwolenie

W styczniu 2019 roku opinią publiczną i środowiskiem farmaceutycznym wstrząsnęła sytuacja, do jakiej doszło w Jarocinie. Techniczka farmaceutyczna miała tam wydać dziesięciokrotnie wyższą dawkę morfiny. W tym czasie w aptece nie było farmaceuty. Pacjentka niedługi po tym zmarła.

Samorząd lekarski podkreśla, że jest różnica między "teleporadą", a sprzedawaniem e-recept w internecie (fot. Shutterstock)
Jarocińska apteka traci zezwolenie na funkcjonowanie. To pokłosie skandali ze stycznia ubiegłego roku... (fot. Shutterstock)

Reportaż „Morfina” autorstwa Michała Janczury, wyemitowany na początku roku 2019 w TOK FM, odbił się szerokim echem w całej Polsce. W aptece sieci Dr.Max działającej w Jarocinie doszło do pomyłki w wydaniu leku. Pacjentka otrzymała dziesięciokrotnie wyższą dawkę leku z morfiną. Lek wydawała rodzinie chorej techniczka farmaceutyczna. W aptece nie było w tym czasie farmaceuty. Kilka dni później pacjentka zmarła (czytaj więcej: Techniczka pomyliła dawkę morfiny. Pacjentka nie żyje…).

Sprawą zajął się wtedy Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny w Poznaniu, ale także Policja. Jedno ze wszczętych postępowań miało wyjaśnić czy kobieta zmarła w wyniku pomyłki w aptece – do tej pory nie są jeszcze jednak znane ustalenia śledczych. Natomiast okazuje się, że w czerwcu 2020 r. apteka w Jarocinie doświadczyła poważnych konsekwencji sytuacji nagłośnionej przez media. WIF w Poznaniu po 17 miesiącach cofnął jej zezwolenie na działalność. W miniony piątek poinformował o tym na Twitterze Michał Janczura – dziennikarz, który jako pierwszy nagłośnił sprawę. Redakcja MGR.FARM dotarła natomiast do treści tej decyzji. Wyłania się z niej obraz nieprawidłowości, jakie inspektorzy stwierdzili w placówce i doprowadziły do skandalicznej pomyłki (czytaj również: Postawiono zarzuty techniczce farmaceutycznej za pomyłkę w aptece w Jarocinie).



Naruszenia stwierdzone przez WIF

Decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego została wydana 22 czerwca. Cały dokument liczy sobie 22 strony (dostępny na drugiej stronie tego artykułu). Dowiadujemy się z niego, że przyczyną wszczęcia procedury cofnięcia zezwolenia było podejrzenie „iż Przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w przedmiotowym zezwoleniu (utrata rękojmi należytego prowadzenia apteki).

Wszczęcie postępowania poprzedziła kontrola w aptece. W jej trakcie stwierdzono:

  • brak zapewnienia wymaganej obsady fachowej apteki w zakresie obecności w godzinach jej czynności farmaceuty
  • nieprawidłowości w zakresie realizacji recept na preparaty zawierające środku odurzające
  • nieprawidłowości w prowadzonej ewidencji środków odurzających i substancji psychotropowych
  • przechowywanie leków, wyrobów medycznych, kosmetyków i suplementów diety w komunikacji apteki, w pomieszczeniu archiwum i wykorzystywanie komory przyjęć jako magazynu
  • na ekspedycji brak rozdziału suplementów diety i wyrobów medycznych od produktów leczniczych
  • przechowywanie w magazynie przeterminowanych leków psychotropowych obok tych z prawidłowym terminem ważności
  • brak sporządzenia w kilku przypadkach przez kierownika apteki raportu o podjętych działaniach zabezpieczających wycofane leki decyzją GIF
  • nieprawidłowe przechowywanie surowców farmaceutycznych wymagających przechowywania w temperaturach od 5ºC do 15ºC (brak wpisu daty otwarcia pojemnika z lekiem)
  • wydawanie z apteki leków o kategorii dostępności Rp bez wymaganej recepty
  • nieprawidłowości w zakresie realizacji zapotrzebowań
  • brak ewidencji zrealizowanych zapotrzebowań dla podmiotów leczniczych

Wina kierownika?

Z treści decyzji wynika, że przedstawiciele spółki, do której należała apteka, w korespondencji z WIF obarczali o naruszenia kierowniczkę apteki. Farmaceutka została zwolniona z pracy jeszcze przed wszczęciem postępowania. Jej pracodawcy przekonywali WIF, że „organizacja pracy w aptece, polegająca między innymi na przyjmowaniu, wydawaniu, przechowywaniu i identyfikacji produktów leczniczych i wyrobów medycznych, prawidłowym sporządzaniu leków recepturowych i leków aptecznych oraz udzielaniu informacji o lekach należy do obowiązków kierownika apteki. Kierownik apteki jest osobą odpowiedzialną za prawidłowe funkcjonowanie apteki w tym obszarze. W związku z powyższym kierownik apteki powinien zadbać o to, aby żaden inny pracownik apteki, bez jego wyraźnej zgody, nie zamawiał leków i nie wydawał leków, szczególnie leków narkotycznych i psychotropowych, a także przechowywał je w sposób nie gwarantujący prawidłowego zabezpieczenia”.

W wyjaśnieniach przedstawiciele sieci aptek nawiązali bezpośrednio do pomyłki, jaka nastąpiła w wydaniu leku z morfiną. Sytuacja ta została przywołana jako dowód, że „gwarantem prawidłowego funkcjonowania apteki w tym obszarze jest wyłącznie kierownik apteki i on zobowiązany jest zapewnić, aby pozostali pracownicy stosowali się do obowiązujących przepisów prawa”. Firma przekonywała, że kierownik nie mógł przenieść tej odpowiedzialności na innych pracowników apteki, a właściciel apteki „miał prawi oczekiwać, iż kierownik apteki zapewnia prawidłową organizację pracy, zgodnie z nałożonymi obowiązkami” (czytaj również: Kierowniczka apteki w Jarocinie nie czuje się winna pomyłki).

Dalej firma wskazywała, że według przyjętych w spółce procedur to kierownik apteki zgłaszał dni, w których w obsadzie będzie brakować magistra farmacji. Na tej podstawie właściciel organizował wsparcie lub informował o konieczności zamknięcia apteki. Do obowiązków kierownika należało też samodzielne zapewnienie zastępstwa podczas swojej nieobecności (czytaj również: Farmaceuta zawinił, a technika powiesili? Spór o błąd apteki w Jarocinie…).

Przedstawiciele spółki podkreślali, że apteka działa w sposób prawidłowy i poprawny, a winę za wcześniej stwierdzone naruszenia ponosi była kierowniczka. Jako dowód w sprawie firma chciała dopuszczenia protokołów z kontroli innych aptek tej spółki przeprowadzonych w ciągu ostatnich 5 lat. Miało to potwierdzać, że wszystkie apteki należące do firmy działają w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami. WIF w Poznaniu jednak na to się nie zgodził.

Zeznania farmaceutki

Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny kilkukrotnie wzywał na przesłuchanie – w charakterze świadka – byłą kierowniczkę apteki w Jarocinie. Jej zeznania stały w sprzeczności z zapewnieniami przedstawiciela właściciela apteki. Wskazywała ona, że w czasie gdy pełniła funkcję kierowniczki, wielokrotnie występowały problemy kadrowe w aptece. Zdarzały się sytuacje gdy była jedynym zatrudnionym w niej farmaceutą.

Flora bakteryjna – jak o nią prawidłowo dbać?

11 kwietnia 202408:44

Flora bakteryjna człowieka kształtuje się od pierwszego dnia jego narodzin, a przez wszystkie następne lata podlega ciągłym fluktuacjom. Wpływ na zmianę składu i jakości mikrobiomu ma bardzo wiele czynników, m.in. stosowana dieta, przebyte infekcje, zażywane leki, aktywność fizyczna, przewlekły stres, zmiany hormonalne i szereg innych. [1][2]

Flora bakteryjna- jak o nią prawidłowo dbać? (fot. shutterstock.com)

Odpowiednio ukształtowana flora bakteryjna jelit jest jednym z najważniejszym elementów, warunkujących utrzymanie dobrego stanu zdrowia człowieka przez całe życie. Badania naukowe dowodzą, iż zachowanie homeostazy organizmu w dużej mierze zależy od składu mikrobiomu, a zmiany w nim zachodzące mogą przełożyć się na trwałe efekty, wpływające na funkcjonowanie całego organizmu przez wiele lat. [3]

Z tego powodu tak ważne jest, aby nie zaniedbywać własnego mikrobiomu, a w razie wystąpienia sytuacji, które mogą niekorzystnie wpływać na jego funkcjonowanie (np. infekcje z towarzyszącą biegunką, przyjmowanie niektórych leków, zaburzenia hormonalne, przewlekły stres itp.), wspomagać organizm odpowiednimi preparatami probiotycznymi.[1][2]

Probiotyki a stosowanie leków z różnych grup terapeutycznych

Wbrew powszechnie panujacej opinii, według której probiotyki stosuje się jedynie podczas antybiotykoterapii, należy wziąć pod uwagę konieczność ich suplementacji podczas przyjmowania leków, mogących doprowadzić do dysbiozy jelitowej. Są to m.in. leki przeciwzapalne i przeciwbólowe z grupy NLPZ, często łączone z lekami hamującymi wydzielanie kwasu solnego z grupy IPP (szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku). Połączenie to wpływa niekorzystnie zarówno na śluzówkę przewodu pokarmowego (działanie uszkadzające wywołane przez NLPZ), jak i na skład i liczebność bakterii jelitowych (dysbioza wywołana przez IPP). Badania naukowe dowiodły, iż stosowanie probiotyków równolegle z NLPZ i IPP zmniejsza negatywne działanie tychże leków na śluzówkę przewodu pokarmowego oraz działa korzystnie na mikrobiom. [4][5]

Ponadto, innymi lekami, mogącymi powodować niekorzystne zmiany w mikrobiomie i wywoływać zaburzenia żołądkowo – jelitowe są: statyny, metformina (szczególnie w początkowym okresie leczenia) oraz leki przeczyszczające. [5] Udowodniono, iż równoczesne stosowanie probiotyków w czasie zażywania leków z powyższych grup wiąże się ze zminimalizowaniem skutków dysbiozy jelitowej oraz poprawą szczelności nabłonka jelit. [4]

Odporność organizmu a stosowanie probiotyków

Co więcej, warto pamiętać również o profilaktycznym stosowaniu probiotyków w okresie zwiększonej zapadalności na infekcje, m.in. jesienią i zimą. Według badań naukowych aż 70% limfocytów człowieka związanych jest z tkanką limfatyczną jelit, której stymulacja odbywa się za pomocą mikrobiomu. Podawanie probiotyków ma więc niebagatelny wpływ na utrzymanie wysokiej odporności organizmu. [1]

Probiotykoterapia w przewlekłym stresie

Kolejnym istotnym czynnikiem, który w znaczący sposób zaburza funkcjonowanie mikroflory jelitowej jest silny i przewlekły stres. [1] Według doniesień naukowych, istnieje wyraźny związek pomiędzy przyjmowaniem określonych szczepów probiotycznych, a reakcją organizmu na czynniki stresowe. Wykazano również, iż stosowanie probiotyków przez osoby zmiagające się ze stresem, poprawia szczelność nabłonka jelitowego i wpływa na obniżenie napięcia nerwowego.[6]

Mało urozmaicona dieta a probiotyki

Probiotyki zalecane są również podczas stosowania mało urozmaiconej diety. Badania wykazały, że nieprawidłowa (uboga w błonnik) dieta może prowadzić do namnażania w jelitach szkodliwych bakterii, co z kolei sktkuje wieloma problemami jelitowymi, takimi jak wzdęcia, zaparcia czy biegunki. Suplementacja bakterii probiotycznych wpływa wówczas na poprawę składu i jakości mikrobiomu, co przekłada się na zminimalizowanie ryzyka wystąpienia np. jelita drażliwego oraz objawów dyspeptycznych. [1][7]

Inne wskazania

Warto także pamiętać o zasadności stosowania probiotyków w czasie zmian hormonalnych, a także procesów starzenia się organizmu. Wykazano bowiem istnienie związku pomiędzy zmianami, zachodzącymi  w układzie endokrynnym, a składem mikroflory jelitowej.[2]

Ponadto, badania dowodzą, że przyjmowanie szczepów probiotycznych przez osoby, u których zachodzą procesy starzenia, korzystnie wpływa na różnorodność flory bakteryjnej jelit. [8]

Probiotyki wieloszczepowe – korzyści ze stosowania

Aby zapewnić sobie kompleksową probiotykoterapię warto wybierać takie preparaty, które zawierają wiele różnych szczepów bakteryjnych. Badania wykazały, iż kombinacja szczepów probiotycznych może wykazywać się większą skutecznością, niż stosowania tylko jednego szczepu, dzięki zachodzącemu synergizmowi działania. [9] Dla przykładu, preparat zawierający dziewięć różnych szczepów bakterii z rodzajów: Lactobacillus, Bifidobacterium, Streptococcus i Lactoccocus działa wielokierunkowo na mikrobiom, szybko wypełniając w nim ewentualne ubytki. [10] Co więcej, podczas wyboru probiotyku, dobrze jest zwrócić uwagę na obecność w nim substancji prebiotycznej (np. fruktoligosacharydów), która zapewnia szykie namnażanie szczepów probiotycznych w jelitach. [9]

Podsumowując, najczęstszym wskazaniem do stosowania probiotyków jest antybiotykoterapia. Jednak warto zdawać sobie sprawę z korzyści, wynikających z przyjmowania preparatów probiotycznych w sytuacjach, które mogą negatywnie wpłynąć na stan flory jelitowej, np. stosowanie leków typu NLPZ, IPP czy metforminy, mało urozmaicona dieta, zmiany hormonalne czy przewlekły stres. Warto również zwrócić uwagę na dobroczynne skutki stosowania probiotyków, zawierających wiele różnych szczepów bakteryjnych, mogących kompleksowo wpływać na mikrobiom organizmu.[2][4][5][6][9]

Źródła:

  1. M. Gałęcka i wsp., Znaczenie mikrobioty jelitowej w kształtowaniu zdrowia człowieka — implikacje w praktyce lekarza rodzinnego, Insytut Mikroekologii w Poznaniu. Forum Medycyny Rodzinnej 2018;12(2):50-59.
  2. H. Neuman i wsp., Microbial endocrinology: the interplay between the microbiota and the endocrine system, FEMS Microbiology Reviews 39(4), 2015. https://www.researchgate.net/publication/272624683_Microbial_endocrinology_the_interplay_between_the_microbiota_and_the_endocrine_system
  3. R.Witkowska-Wirstlein, M. U. Jurczyk , Czynniki determinujące kolonizację przewodu pokarmowego noworodka, Katedra Zdrowia Matki i Dziecka, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. http://www.przeglad.amp.edu.pl/uploads/2016/3/285_3_48_2016.pdf
  4. Węgielska, J. Suliburska, Wpływ leków na mikroflorę jelitową, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.
  5. https://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/zaburzenia-flory-jelitowej-wywolane-lekami/
  6. Herman, Probiotics supplementation in prophylaxis and treatment of depressive and anxiety disorders – a review of current research, Psychiatr Pol 2019;53(2):459-473. https://www.psychiatriapolska.pl/Probiotics-supplementation-in-prophylaxis-and-treatment-of-depressive-and-anxiety,92392,0,2.html
  7. D. Winiarz i wsp., Probiotyki a zdrowie – dziś i jutro, Biul. Wydz. Farm. WUM, 2017, 10, 86-94.
  8. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2468501120300146
  9. Zaremba, Dobrodziejstwa probiotyków i prebiotyków oraz ich naturalne źródła. Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  10.  https://www.multilac.pl/multilac-kapsulki/?

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

1 komentarz Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Tak działają sieci. Dobrze jest jak się nic nie dzieje, a jak nie daj Boże pójdzie coś nie tak, to tak odwrócą kota ogonem i całą winę zrzucą na fachowy personel :/ Pozostaje tylko współczuć dziewczynom, bo teraz z łatką osoby nieodpowiedzialnej, będą musiały dalej egzystować. O tym jak sieci pozbywają się niewygodnych pracowników, można by powieści pisać, ale wiele to i tak nie zmieni, dopóki apteki będą w rękach niefarmaceutycznych właścicieli. Czy po takim incydencie, a było ich pewnie mnóstwo, tylko nienagłośnionych, ktoś ma jeszcze wątpliwości co do zasadności ustawy "Apteka dla aptekarza"?