Poseł Wiesław Szczepański wystosował do Ministra Zdrowia interpelację w sprawie możliwości nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne. Pyta w nim konkretnie o potrzebę zmian w art. 94 – dotyczącego dyżurów aptek. Do zabrania w tej sprawie głosu, skłoniła go niedawna sytuacja z Kościana.
– Zgodnie z art. 94 ustawy Prawo farmaceutyczne rada powiatu w drodze uchwały określa rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu, w tym harmonogram dyżurów aptek, także w nocy i w dni wolne od pracy. Przedmiotowy przepis, poza kompetencją rady powiatu do określenia rozkładu godzin pracy aptek, nie przewiduje żadnych możliwości i środków egzekwowania jego realizacji .Przykładowo – Rada Powiatu Kościańskiego w uchwale nr XXII/225/20 z dnia 25 listopada 2020 roku, realizując obowiązek wskazany w art. 94 ust.2 ustawy Prawo farmaceutyczne, określiła rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu kościańskiego oraz harmonogram zapewniający dostępność świadczeń w porze nocnej, w niedziele, święta i inne dni wolne od pracy – opisuje poseł Szczepański.
Jak wskazuje, dokument ten został pozytywnie zaopiniowany zarówno przez burmistrzów oraz wójta gmin powiatu, jak i przez Prezydium Wielkopolskiej Okręgowej Rady Aptekarskiej. W jego ocenie apteki zlokalizowane w Kościanie, zgodnie z harmonogramem określonym w uchwale mają, obowiązek pełnienia dyżurów w porze nocnej, w niedziele i inne dni wolne od pracy (czytaj więcej: Część kościańskich aptekarzy nie realizuje uchwały Rady Powiatu Kościańskiego).
– Jednak w ostatnim czasie Rada Powiatu i Starostwo Powiatowe w Kościanie otrzymały pismo od przedstawicieli ośmiu z czternastu aptek z miasta Kościana, w którym napisano „(…) stanowczo nie akceptujemy narzuconego nam harmonogramu dyżurów, gdyż nie ma on ani medycznego, ani społecznego uzasadnienia.” Ponadto aptekarze wyrażają „(…) zdecydowany sprzeciw wobec faktu, że z całego powiatu do harmonogramu dyżurów włączono tylko apteki znajdujące się w Kościanie a pominięto wszystkie znajdujące się w innych miejscowościach powiatu kościańskiego, gdzie nie ma całodobowej opieki medycznej, pełnoprofilowego pogotowia ratunkowego, szpitala, SOR-u, izby przyjęć” – czytamy w interpelacji posła.
Trudno nie zgodzić się z opinią aptekarzy
Jak przyznaje, faktem jest, że z całego powiatu do harmonogramu dyżurowania włączono jedynie apteki znajdujące się w Kościanie, a pominięto apteki z innych miejscowości powiatu kościańskiego. Uzasadnieniem do takiego ustalenia dyżurów jest bliska lokalizacja Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej, który świadczy szereg usług medycznych w trybie ciągłym tj. 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu (zobacz też: Kolejny powiat zawiesza dyżury nocne aptek. Efekt apelu DIA…).
– Mieszkaniec powiatu potrzebujący pomocy medycznej w nocy lub w niedzielę czy święto jest zmuszony przyjechać do Kościana, dlatego z praktycznego punktu widzenia to w Kościanie wyznaczono dyżury aptek po to, aby każdy, kto uzyskuje pomoc medyczną mógł jednocześnie zaopatrzyć się w potrzebne leki. Ponadto Kościan jest miastem zamieszkałym przez największą liczbę mieszkańców w porównaniu z liczbą ludności pozostałych miast znajdujących się na terenie powiatu. Od 2008 roku harmonogram całodobowych dyżurów obejmuje tylko apteki w mieście Kościanie, co niewątpliwie wpływa na świadomość mieszkańców, że to właśnie w mieście powiatowym znajdą czynną aptekę w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowia lub życia – pisze poseł.
Jednocześnie przyznaje, że trudno nie zgodzić się z opinią aptekarzy, którzy w cytowanym piśmie zauważają, że „(…) pomiędzy aptekami, a starostwem lub radą powiatu nie ma żadnego stosunku zależności lub podległości. Nie jesteśmy służbami państwowymi czy samorządowymi, jak np. Policja, straż miejska i wojsko, a także pogotowie ratunkowe czy szpital utrzymywane z podatków lub składek zdrowotnych, które za odpowiednim wynagrodzeniem świadczą usługę dyżurowania w nocy, w weekendy i dni świąteczne” (czytaj również: Pracownicy aptek „nie są pancerni”. Nie zawsze mogą dyżurować w nocy…).
– Obowiązujące przepisy są wadliwe. Dyżury są ustalane przez samorząd powiatowy, który bez odpowiednich regulacji prawnych nie ma możliwości egzekwowania realizacji obowiązku dyżurowania. Apteki nie otrzymują za dyżury nocne wynagrodzenia, a gdy nie wykonują uchwały rady powiatu, urzędnicy nie mogą w żaden sposób egzekwować prawa – pisze poseł Szczepański.
Potrzebne narzędzia finansowania dyżurów
Poseł dodaje też, że sytuacje niepełnienia dyżurów przez apteki incydentalnie miały miejsce już wcześniej. Wówczas starosta kościański zwracał się z prośbą o podjęcie działań w tej kwestii do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Poznaniu (czytaj również: Problem z dyżurami aptek to skutek zaniechań legislacyjnych rządu).
– Każdorazowo prośba o interwencję w przedmiotowej sprawie kończyła się pismem, w którym Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Poznaniu wskazywał „(….) z uwagi na powierzenie kompetencji w zakresie normowania pracy aptek ogólnodostępnych organom powiatu, również egzekwowanie prawa stanowionego przez te organy winno znajdować się w zakresie zadań realizowanych przez te organy, co pomogłoby wykonać zapis przedmiotowej uchwały Rady Powiatu Kościańskiego. Kwestie tego rodzaju, jako dotyczące aspektów związanych z organizacją i zadaniami jednostek samorządu terytorialnego, wykraczają poza kompetencje powierzone właściwym miejscowo wojewódzkim inspektorom farmaceutycznym.” – pisze poseł.
Jego zdaniem ustawodawca powinien dać samorządom, za pośrednictwem NFZ, narzędzie finansowe pokrywania aptekarzom dyżurów nocnych aptek. Wówczas samorządy powinny uzyskać też wnioskowane przez nie możliwości sankcji karnych i finansowych względem podmiotów niepodporządkowujących się rygorom ustawy w zakresie dyżurów nocnych aptek. Być może kwestie kontraktów z aptekami w przedmiocie zakontraktowania usługi nocnych dyżurów powinien przejąć NFZ, a samorząd tylko uchwalałby plan dyżurów nocnych aptek? (czytaj również: Łączenie tematu pandemii z dyżurami aptek ma wywrzeć nacisk na Ministerstwo?).
– Wiadomo, że w 2020 roku powstała Strategia na rzecz rozwoju aptek, stworzona przez ministra zdrowia oraz Naczelną Radę Aptekarską. Minister zdrowia odpowiadając na postulaty samorządu aptekarskiego w punkcie 6 Strategii zobowiązał się do unormowania zasad i warunków pełnienia przez apteki ogólnodostępnych dyżurów w porze nocnej, w niedziele, święta i inne dni wolne od pracy, w sposób, który zagwarantuje ustalenie i zaspokojenie rzeczywistych potrzeb ludności, przy równoczesnym stworzeniu warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych, które pozwolą aptekom na efektywne wykonywanie ich zadań bez ponoszenia strat. Orientacyjny termin realizacji został określony na I połowę 2021 roku – wskazuje Szczepański.
Gdzie jest projekt?
W rezultacie pyta on, na jakim etapie w resorcie są prace nad unormowaniem zasad i warunków pełnienia przez apteki ogólnodostępne dyżurów w porze nocnej, w niedziele, święta i inne dni wolne od pracy, w sposób, który zagwarantuje ustalenie i zaspokojenie rzeczywistych potrzeb ludności, przy równoczesnym stworzeniu warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych, które pozwolą aptekom na efektywne wykonywanie ich zadań bez ponoszenia strat?
Źródło: ŁW/Sejm
