W połowie listopada Główny Inspektor Farmaceutyczny udostępnił samorządowi lekarskiemu i aptekarskiemu wykazy leków o ograniczonej dostępności. Znalazły się na nich preparaty, z którymi pacjenci mogą mieć problem w aptekach oraz takie, których może w najbliższym czasie zabraknąć w Polsce. Obie listy spotkały się z szeroką krytyką ze strony farmaceutów i przedstawicieli firm farmaceutycznych. Wskazywali oni między innymi na analizy portalu GdziePoLek, który w oparciu o własne dane na temat dostępności leków w aptekach, kwestionował ustalenia GIF (czytaj również: Lista leków deficytowych, czyli gramy w lekowe „bingo”…).
Pod koniec listopada do Głównego Inspektora Farmaceutycznego pismo z krytyką wykazów przygotowanych przez ten organ i żądaniem ich wycofania z obiegu publicznego, skierowała Izba Gospodarcza „Farmacja Polska”. Organizacja wskazywała, że informacje GIF o utrudnionym dostępie do konkretnych leków „pozostają w większości przypadków nieprawdziwe”, argumentując to właśnie danymi z portalu GdziePoLek (czytaj również: Lista deficytów przesłana lekarzom pełna błędów. Firmy chcą jej wycofania…).
W swoim piśmie IG „Farmacja Polska” sugerowała wręcz, że komunikaty Głównego Inspektora Farmaceutycznego wprowadzają w błąd i są wymierzone przeciwko lekarzom, pacjentom, aptekarzom, producentom leków oraz właścicielom wyszukiwarek i oprogramowań, które wykazują „zgodną z rzeczywistością dostępność produktów leczniczych”.
– Przykładowo, portal GdziePoLek w ślad za listą dokonał szybkiej analizy, z której wynika, że około 45 pozycji budzi poważne wątpliwości w kwestii utrudnionej dostępności. Wytypował również 15 pozycji, które uznali za istotne deficyty, a których brakuje na liście, przy czym są to produkty niedostępne od pewnego czasu – czytamy w piśmie Ireny Rej, Prezes Zarządu Izby Gospodarczej „Farmacja Polska”.
Forma do poprawy, dane niekoniecznie…
Główny Inspektor Farmaceutyczny odniósł się do tego pisma pod koniec grudnia 2022. Izba Gospodarcza „Farmacja Polska” kilka dni temu opublikowała odpowiedź organu na swoich stronach. GIF przyznaje w nim, że krytyka pierwszej wersji wykazu leków o utrudnionej dostępności była częściowo zasadna – szczególnie jeśli chodzi o samą formę wykazu. W rezultacie jego kolejne wersje zostały już zmodyfikowane (czytaj więcej: GIF odpowiada na krytykę wysłanych do lekarzy i aptekarzy list brakujących leków).
GIF odpiera jednak zarzuty dotyczące merytorycznej zawartości wykazów, która była krytykowana przez niektórych dziennikarzy, farmaceutów i organizacje w oparciu o dane GdziePoLek. Organ przekonuje, że kwestia dostępności leków jest złożona i wymaga szczegółowych informacji ukazujących kontekst jednostkowych przypadków.
– Istotna jest także odpowiednia ich interpretacja przez profesjonalistów z obszaru ochrony zdrowia. Rzadko obserwujemy sytuację zupełnego braku produktu leczniczego – o wiele częściej są to niedobory czasowe i występujące lokalnie – wskazuje GIF.
Dane tylko z 13% aptek…
Główny Inspektor Farmaceutyczny odniósł się też do analiz przygotowywanych przez portal GdziePoLek – aczkolwiek nazwa ta w odpowiedzi GIF nie pada, to nie trudno się domyślić, że o niego chodzi.
– Dane na podstawie analizy, których kwestionowane są ustalenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego odnoszą się wyłącznie do stanów magazynowych pochodzących z 1860 aptek – czyli ok. 13% podmiotów działających wyłącznie na rynku detalicznym. Informacje dotyczące stanów magazynowych stanowią jedynie niewielki wycinek danych analizowanych przez GIF – wskazuje organ.
Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazuje, że sam posiada dane o obrotach i stanach magazynowych ze wszystkich poziomów dystrybucji (apteki ogólnodostępne, apteki szpitalne, hurtownie farmaceutycznej) oraz około 20 000 podmiotów przekazujących te dane do ZSMOPL. Dane takie przesyłają też podmioty odpowiedzialne, które dodatkowo informują o planach dostaw (czytaj również: GIF sugeruje, by tych leków lekarze nie przepisywali na receptach… [LISTA]).
– Oczywiście zdaje sobie sprawię z ograniczeń ZSMOPL, w szczególności uzależnienia zawartych w nich danych od rzetelności raportowania przez podmioty, jak również pewnego opóźnienia w spływaniu danych do systemu. prowadzona analiza oparta wyłącznie o ZSMOPL zawsze będzie obarczona marginesem błędu. Dlatego też informacje raportowane przez wyżej wymienione podmioty są uzupełnione o dane pochodzące z dostępnych dla GIF pozostałych narzędzi analitycznych – wyjaśnia organ.
Odważne i karkołomne
Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazuje, że komercyjne, ogólnodostępne portale zajmujące się tematyką dostępności lekowej (takie jak GdziePoLek i KtoMaLek) i posiadające informacje o stanach magazynowych części aptek online, są z perspektywy GIF przydatnym dla pacjenta, ale ograniczonym narzędziem (czytaj również: Ministerstwo udostępniło aptekom informacje o brakach konkretnych leków. Czy to w czymś pomoże?).
– Wysnuwanie zaś wniosków i wyrokowanie o ogólnopolskiej dostępności produktów leczniczych jedynie na bazie informacji z ułamka aptek jest w naszej opinii odważnym, ale karkołomnym działaniem – pisze GIF.
Organ zapewnia jednak, że nie zamyka się na konstruktywne uwagi a przekazywane dane o dostępności leków będą ulepszane, tak aby były jak najbardziej użyteczne dla lekarzy i farmaceutów oraz pacjentów.
©MGR.FARM
