Pod koniec 2018 roku jeden z przedsiębiorców złożył do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego wniosek o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki. Zmiana miała dotyczyć nazwy i adresu podmioty prowadzącego aptekę (czytaj również: Zmiana osobowa w spółce ma wpływ na zezwolenie na prowadzenie apteki?).
– Złożenie powyższego wniosku uzasadnione było dokonanymi przekształceniami w Spółce, numery NIP, REGON i KRS nie uległy jednak zmianie. Spółka składając wniosek, uzasadniała konieczność zmiany w składzie osobowym wnioskującej spółki poprzez rozszerzenie jej składu osobowego o nowoutworzoną spółkę W. sp. z o.o. „w której jedynym wspólnikiem i Prezesem jest A. K. i – mgr farmacji (jeden ze wspólników wnioskodawcy) potrzebą zapewnienia istnienia rodzinnej spółki (rodzice i syn) jaką jest wnioskodawca i zabezpieczenie się od zdarzeń losowych, na skutek których w Spółce tej pozostałby tylko jeden wspólnik (syn) i Spółka musiałaby ulec rozwiązaniu oraz likwidacji – czytamy w aktach sprawy.
Wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmówił jednak zmiany zezwolenia. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 99 ust. 4 pkt 2 ustawy prawo farmaceutyczne nie ma możliwości rozszerzenia osobowego składu spółki jawnej o wspólnika będącego spółką kapitałową. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r., o zmianie ustawy – prawo farmaceutyczne (tzw. „apteka dla aptekarza”). WIF uznał, że wnioskowana zmiana dotyczyła faktycznie zmiany kręgu wspólników spółki jawnej, nie zaś samej firmy Spółki oraz jej siedziby. W rezultacie jego zdaniem wnioskowane zmiany nie mogły zostać dokonane z uwagi na obecne brzmienie przepisów Prawa farmaceutycznego (czytaj więcej: Handel aptekami trwa. Przeniesień więcej niż nowych zezwoleń…).
GIF potwierdza wykładnię WIF
Spółka w listopadzie 2018 roku wniosła do Głównego Inspektora Farmaceutycznego odwołanie od tej decyzji WIF. Wskazywała, że „apteka dla aptekarza” wprowadziła też art. 2 ust. 2, który stanowi, iż zezwolenia na prowadzenie aptek ogólnodostępnych wydane przed dniem wejścia w życie ustawy zachowują ważność. Ponadto wskazała, iż – zarówno przed zmianą składu osobowego wspólników i siedziby ww. Spółki Jawnej, jak i po dokonanej zmianie skład osobowy wspólników obejmował i obejmuje osoby niebędące farmaceutami posiadającymi prawo wykonywania zawodu, obok wspólnika posiadającego prawo do wykonywania zawodu (czytaj więcej: W takiej sytuacji „apteka dla aptekarza” nie znajduje zastosowania).
Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał decyzję WIF w mocy. Jego zdaniem wojewódzki inspektor farmaceutyczny prawidłowo uznał, że podmiot, występując o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki, które to zezwolenie uzyskał przed wyjściem w życie ustawy nowelizującej, musi spełniać wymogi nałożone obecnie obowiązującymi przepisami Prawa farmaceutycznego. Ponadto, wskazał, że przepis art. 2 ustawy nowelizującej zawiera normę intertemporalną (międzyczasową), zgodnie z którą „do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy dotyczących wniosków o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1). Zezwolenia na prowadzenie aptek ogólnodostępnych wydane przed dniem wejścia w życie ustawy zachowują ważność (ust. 2)” (czytaj więcej: Zmiana wspólników w spółce jawnej posiadającej aptekę? Wszyscy muszą być farmaceutami!).
– Przy czym przepis ten jest jedynym przepisem przejściowym zawartym w ustawie nowelizującej i zgodnie z wykładnią literalną (językową), mającą pierwszeństwo przed pozostałymi regułami wykładni, odnosi się wprost do postępowań uruchomionych w wyniku wniosków o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki. Treść tego przepisu, w ocenie GIF wskazuje, że intencją prawodawcy było uregulowanie powstałych zdarzeń prawnych w odniesieniu do postępowań o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki. Nie dotyczy natomiast wniosków o zmianę zezwolenia. Oznacza to, że jeżeli ustawodawca nie objął przepisami intertemporalnymi kwestii zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki, to należy przyjąć, że zakres stosowania ustawy jest wyznaczony jeżeli chodzi o datę początkową – datą jej wejścia wżycie. W konsekwencji ustawę nowelizującą należy stosować także do stosunków (zezwoleń) zaistniałych wcześniej (zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, od daty jej wejścia w życie) – argumentował GIF (czytaj również: „AdA” nie pozwala na taką zmianę w aptece…).
Wojewódzki Sąd Administracyjny ma inne zdanie
Spółka na decyzję GIF wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ten uznał, że w tej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy do wniosku o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, w zakresie dotyczącym zmiany nazwy i adresu prowadzonej działalności, mają zastosowanie wprowadzone nowelizacją z dnia 7 kwietnia 2017 r. ustawy Prawo farmaceutyczne przepisy zawierające ograniczenia osobowe dla firm prowadzących apteki ogólnodostępne (czytaj więcej: Już prawie 700 aptek podejrzanych o naruszanie prawa…).
– Z treści tych przepisów jednoznacznie wynika, że ustawodawca dokonał podziału wydawanych zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych na: zezwolenia funkcjonujące w obrocie na „starych” oraz na „nowych” zasadach. Wynika to także z faktu, że nie określił żadnego terminu dostosowania funkcjonujących wcześniej zezwoleń do nowych zasad, co oznacza, że nie ustają skutki prawne działania „starego” prawa. Tym samym w bieżącym obrocie pozostają, na równych prawach lecz odmiennych zasadach, dwa rodzaje zezwoleń na prowadzenie aptek, w zależności od terminu wystąpienia z wnioskiem o ich wydanie. Jednocześnie w znowelizowanych przepisach Prawa farmaceutycznego ustawodawca uregulował jedynie zasady uzyskiwania nowych zezwoleń. Brak jest zatem jednoznacznie określonego trybu dokonywania zmiany zezwoleń dotychczas funkcjonujących – wskazywał WSA.
Interpretacja Ministerstwa Zdrowia jako dowód
Jednocześnie Sąd dopuścił dowód z pisma Ministra Zdrowia z dnia kwietnia 2019 r., stanowiącego odpowiedz na zapytanie o zakres zastosowania nowych przepisów Prawa farmaceutycznego, w odniesieniu do dotychczasowych zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych (czytaj więcej: Ministerstwo zdrowia dało właśnie przyzwolenie na przejmowanie aptek przez sieci?).
– Dokonana przez Ministra Zdrowia wykładnia przepisów ma niewątpliwie charakter autentyczny, gdyż Minister Zdrowia jest organem odpowiedzialnym za obszar ochrony zdrowia i jednocześnie organem nadrzędnym w stosunku do Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Znaczenie ma także fakt, że przedmiotowa nowelizacja przepisów Prawa farmaceutycznego dokonana została z udziałem konstytucyjnego organu administracji, zaś z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej wynika bezpośrednio jej cel – czytamy w treści orzeczenia.
Z interpretacji Ministerstwa Zdrowia wynika, że wymagania określone w art. 99 ust. 4 Prawa farmaceutycznego nie mają zastosowania do zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych, wydanych na dotychczasowych zasadach. W ocenie Sądu, powyższą wykładnię przepisów należy uznać za prawidłową, gdyż znajduje oparcie w szczególności w treści przepisów intertemporalnych.
– Brak jednoznacznie określonego trybu dokonywania zmiany zezwoleń dotychczas funkcjonujących, odmiennie niż to ma miejsce w przypadku zezwoleń nowych, świadczy jednoznacznie o ich pozostawieniu poza zakresem dokonanej zmiany przepisów Prawa farmaceutycznego, które de facto dotyczą zezwoleń nowych. Odmienna interpretacja pozostawałaby w sprzeczności z ratio legis przepisów intertemporalnych uznających „stare” zezwolenia za równoprawne w obrocie gospodarczym. W praktyce prowadziłaby to bowiem do sytuacji, w której każda zmiana dotychczasowych zezwoleń musiałaby dokonywać się na nowych, a nie na starych zasadach, co powodowałoby automatycznie objęcie nowym reżimem prawnym. Taka wykładnia wypaczałaby w istocie sens ww. przepisów intertemporalnych i jednocześnie byłaby skrajnie niekorzystna dla części przedsiębiorców, godząc w prawa nabyte do korzystania z dotychczasowych zezwoleń, w tym dokonywania ich zmiany na dotychczasowych zasadach – argumentuje WSA.
W rezultacie Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję GIF i WIF.
Sygn. akt VI SA/Wa 904/19
Oprac.: ŁW
©MGR.FARM
